HEWLER — Di derbarê vegotinê ya romanê de, lêkolînerên edebî diyar dikin ka kî (narrator) çîrokê dibêje, çi (point of view) tê bikar anîn, li ku (navenda çîrokê) tê çêkirin, çima (mêjû) vegotinê girîng e, çawa (teknîkên) xweşbînî tê xebitandin, û kenge (di sala 2024 de) ev pirsên xweşbînî li ser platformên akademîk û weşanên nû hatine şirove kirin.
- Narratora (vebêjer) di çîrokê de dikare çavkaniyeke yekbûnî an çavkaniyeke çendbûnî bide.
- Hilbijartina vegotinê dibe sedema guherîna têgihîştina xwendekar û şêwaza çêkirina tembûrê.
- Teknîkên modern ên sînemayî û edebî, wekî “point of view”, di romana nû de bi awayekî zêde berfireh tê bikaranîn.
Çavkaniyên Vebêjerê: Yekbûnî an Çendbûnî?
Di edebiyata kurdî de, vebêjer (narrator) dikare çavkaniyeke yekbûnî (first‑person) an jî çavkaniyeke çendbûnî (third‑person omniscient) bibe. Yekbûnî xwedî têkiliyeke nêzîk di navbera xwendekar û karakteran de dike, lê çendbûnî alîkar e ku çavkaniyên cihêdî, dîrokî an jî psikolojîk bi temamî nîşan bide. Lêkolînerên kurdî, wekî Dr. Ferhad Qadir, di pêşangeha “Nivîskarî û Çavkaniyên Vebêjerê” de nîşan dide ku hilbijartina çavkaniyê dibe sedema guherîna şêwaza çîrokê û hestên xwendekar.
Çavkanî: Çandname