ŞENGAL — Parastina çiyayê Şengalê, naskirina saziyên sivîl ên herêmê û rêzgirtina li bawerî û çanda Êzdiyan, mifteya sereke ya aştiyek rastîn û domdar a li herêmê ye. Çiyayê Şengalê ji sedsalan ve ji bo civaka Êzidî qada berxwedanê û mertala parastina bawerî û çandê ye.
- Parastina çiyayê Şengalê, naskirina saziyên sivîl û rêzgirtina li baweriya Êzdiyan mifteya aştiyê ye.
- Çiyayê Şengalê ji sedsalan ve ji bo civaka Êzidî qada berxwedanê û mertala parastinê ye.
- Hemû hewldanên dûrxistina Êzidiyan ji çiyayê wan ji sala 1975’an heya bazarên siyasî yên îro têk çûne.
Çiyayê Şengalê: Stargeh û Mertala Parastina Hebûnê
Çiyayê Şengalê di nava dîroka civaka Êzidî de ne tenê weke cografyayek an jî cihekî jiyanê tê dîtin. Ew di heman demê de stargeha herî ewle, qada parastina hebûn, çand, bawerî û rûmeta vê civaka kevnar e. Ji sedsalan ve, bi taybetî di demên ferman û komkujiyên giran de ku li ser Êzidiyan hatine ferzkirin, çiya her tim bûye mertala herî dawî ya parastinê. Êzidî di nava dîroka xwe de bi dehan ferman dîtine û di her serdemekê de ji bo tunekirin an jî asîmîlekirina wan êrîşên mezin hatine kirin, lê çiyayê Şengalê weke sembola berxwedanê rê nedaye ku ev polîtîkayên qirkirinê bigihîjin armanca xwe. Ev cografya bi zinarên xwe yên asê, bi şikeft û geliyên xwe ve bûye penagehek ku ruhê berxwedanê lê zindî maye û hiştiye ku civaka Êzidî li ser xaka xwe ya pîroz bi serbilindî bijî. Ev têkiliya di navbera Êzidiyan û çiyayê wan de têkiliyek ruhanî, dîrokî û hebûnî ye ku bi ti pîvanên siyasî yên rojane nayê pîvan û bi tu awayî nayê qutkirin.
Têkbirina Polîtîkayên Bişaftinê û Hewldanên Desthilatdaran
Gelek caran hêzên serdest û desthilatdarên herêmî hewl dane ku vê girêdana xurt a di navbera Êzidiyan û çiyayê wan de qut bikin, civakê ji kok û rehên wê dûr bixin û bi vî rengî vîna wan bişikênin. Yek ji mînakên herî diyar ên vê yekê di sala 1975’an de ji aliyê rejîma Sedam Huseyîn ve hat pêkanîn. Di van polîtîkayan de armanc her tim ew bû ku civaka Êzidî bêparastin û bêvîn bimîne.
Pêşeroja Bûyeran
Parastina çiyayê Şengalê, naskirina saziyên sivîl ên herêmê û rêzgirtina li bawerî û çanda Êzdiyan, wekî mifteya sereke ya aştiyek rastîn û domdar li herêmê tê destnîşankirin û têkoşîna ji bo parastina vê îradeyê bê navber berdewam dike.
Çavkanî: ANF Kurmancî