ANKARA — Türkiye’nin ekonomik ve yapısal dinamiklerini yakından ilgilendiren Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ve bağlı ortaklıklarının 2027 yılına ait genel yatırım ve finansman programı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yayınlanan kapsamlı program, kamunun içinden bulunduğu mali tabloyu ve dev kurumların devasa finansman ihtiyaçlarını net bir şekilde gözler önüne sererken, toplam 23 kamu teşebbüsünden 15’inin acil finansman desteğine ihtiyaç duyduğunu tescilledi.
- Toplam 23 kamu teşebbüsünden 15’inin finansman ihtiyacı olduğu Resmi Gazete kararıyla resmen ortaya çıktı.
- BOTAŞ, 311.8 milyar liralık finansman açığı ile listenin ilk sırasında yer alırken, EÜAŞ ve TCDD onu takip etti.
- TPAO, 353.8 milyar liralık devasa yatırım hedefiyle gelecek dönemin en yüksek bütçeli yatırımcı kurumu oldu.
- KİT personel alımlarında yönetim kurullarına yazılı, sözlü veya uygulamalı sınav ile mülakat yapma yetkisi verildi.
Resmi Gazete’de Yayımlanan Programın Şifreleri ve KİT’lerin Mali Tablosu
Devletin ekonomik yapısında kilit rol oynamaya devam eden Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ve bağlı ortaklıklarına dair merakla beklenen 2027 yılı genel yatırım ve finansman programı, dün itibarıyla Cumhurbaşkanı kararı doğrultusunda Resmi Gazete’de yayımlandı. Bu stratejik program, kamunun içindeki bulunduğu güncel durumu, mali yapılanmayı ve en önemlisi de derinleşen finansman gereksinimini tüm çıplaklığıyla ortaya koydu. Ülke genelindeki toplam 23 kamu teşebbüsü mercek altına alınırken, bunlardan tam 15’inin ciddi bir finansman açığıyla karşı karşıya olduğu belgelendi. Bu durum, stratejik sektörlerde faaliyet gösteren kamu iktisadi teşebbüslerinin öz kaynaklarının yanı sıra dış ve iç kaynaklı finansman modellerine duyduğu mutlak ihtiyacı bir kez daha gözler önüne serdi. Finansman sıkıntısı çeken ve programda ödenek bekleyen kurumların sıralaması ise Türkiye’nin enerji ve ulaşım alanındaki yükünü açıkça ifşa etti.
Enerji ve Ulaşım Devlerinin Milyarlık Finansman ve Yatırım Tabloları
Yayınlanan resmi verilere göre, finansman ihtiyacı olan kurumlar içerisinde listenin ilk sırasında enerji arz güvenliğinin kilit taşı olan Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ) yer aldı. En fazla finansmana ihtiyacı olan kurum olarak kayıtlara geçen BOTAŞ’ın finansman açığı tam 311.8 milyar lira olarak hesaplandı. Bu devasa açığa rağmen kurumun gelecek yılki yatırım hedefi ise 70 milyar lira olarak belirlendi. Listede ikinci sırada ise yine enerji sektörünün devlerinden Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) kendine yer buldu. Programa göre EÜAŞ’ın 246.1 milyar lira finansman ihtiyacı bulunurken, kurumun gelecek yıl 13.5 milyar lira tutarında yatırım yapması öngörülüyor. Ulaşım sektörünün omurgasını oluşturan Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) ise en fazla finansman ihtiyacı olan 3. kurum olarak kayıtlara geçti; TCDD’nin 238.6 milyar liralık finansman ihtiyacına karşılık yatırım hedefi 122.7 milyar lira olarak planlandı. Öte yandan, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı da (TPAO) yüksek tutarlı finansman ihtiyacı bulunan kurumlar içerisinde dikkat çekti. TPAO’nun finansman ihtiyacı 120.1 milyar lira seviyesindeyken, kurum aynı zamanda gelecek yıl 353.8 milyar lira gibi çok yüksek bir rakamda yatırım gerçekleştirecek.
Personel Alımlarında Yeni Dönem: Yönetim Kurullarına Geniş Yetkiler
2027 yılı genel yatırım ve finansman programı yalnızca mali verileri ve bütçe dengelerini değil, aynı zamanda kurumsal insan kaynakları süreçlerini de yeniden şekillendiren kritik maddeler barındırdı. Özellikle hizmet alımı yoluyla çalıştırılan personelin sürekli işçi kadrolarında istihdamına yönelik gerçekleştirilecek alımlar için önemli düzenlemeler getirildi. Bu kapsamda, sadece mülakat da yapılabileceği kuralı programda yerini aldı. İlgili metinde konuya ilişkin olarak net bir ifadeye yer verildi ve şu vurgu yapıldı: “Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklar yılı içerisinde yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınav yapar. Bu kapsamda yapılacak sınava ilişkin usul ve esaslar ile gerekli nitelikleri tespit etmeye yönetim kurulları yetkilidir.” Bu düzenleme, kurumsal liyakat ve istihdam süreçlerinde karar mekanizmasını doğrudan KİT yönetim kurullarının uhdesine bırakarak esnek ve kuruma özel bir alım metodolojisinin önünü açmış oldu.
Gelişmeler ve Beklentiler
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2027 yılı yatırım ve finansman programı, önümüzdeki süreçte kamu iktisadi teşebbüslerinin hem mali disiplin hem de operasyonel verimlilik açısından sıkı bir denetim ve planlama altında tutulacağını gösteriyor. Özellikle BOTAŞ, EÜAŞ, TCDD ve TPAO gibi stratejik devlerin milyarlarca liralık finansman ihtiyaçları ve devasa yatırım hedefleri, önümüzdeki dönemin bütçe politikalarında enerji ve altyapı yatırımlarının ağırlık merkezini oluşturmaya devam edeceğini teyit etmektedir. Personel alımlarında yönetim kurullarına tanınan yetkilerle birlikte kurumlar, kendi dinamiklerine uygun insan kaynağını şekillendirme imkanına kavuşacaktır.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika