Pênaseya Serkeftinê: Pere, Keyfxweşî an jî Tiştekê dî?

AMED — Têgeha serkeftinê di dîroka mirovahîyê de zêde tê gotûbêjkirin û ji kesekê bo kesekê dî pir cuda tête pênasekirin. Ji bo hinekan pere, erebeyên luks û statû; ji bo hinekan aştîya hundir, aramîya dilî, têkilîyên watedar û xwe-realîzekirin; ji bo hinekan jî harîkarîya civakê, zanîn û serkeftina têkoşîna jîyanê ye.

Aliyên Cuda yên Serkeftinê û Nêrîna Madî

Di vê nivîsê de em ê alîyên cuda yên serkeftinê, bingehên felsefî, helwestên psîkolojîk û bandorên wê yên di cîhana îroyîn de bi hûrgilî vekolin. Ji bo gelek kesan serkeftin tiştên şênber û pîvanbar in: dewlemendî. Di sîstema kapîtalîst de çandên mezinbûn, reqabet û xerckirinê pere kirine nîşana herî zelal a serkeftinê. Navên wekî Andrew Carnegie an Elon Musk bi çêkirina serwetên mezin wekî “serkeftî” tên dîtin.

Bandora Pere û Rexneyên Li Ser Wê

Awantaja vê nêzîkatîyê zelal e: Pere azadîyê dide, destgihiştina xizmetên tenduristîyê, perwerdeyê û ezmûnan hêsan dike. Lêkolîn (mînak lêkolîna dirêj a Harvardê ya li ser bextewarîyê) nîşan didin ku piştî pêkanîna hewcedarîyên bingehîn, pere rasterast bextewarîyê zêde nake, lê belê belengazî bêguman çavkanîya bêbextîyê ye. Lê rexneyên wê jî xurt in. Kesên ku li ser serkeftina madî disekinin, di nav depresyon, westandin û tenêtîyê de rêjeyên bilind hene. Fenomena psîkolojîk a bi navê “Hedonîk Adaptasyon” rave dike ku mirov piştî kirîna erebe an xanîyekê nû di demekê kin de dîsa vedigere asta berê ya bextewarîyê. Pere amûrek e, ne armanc.

Psîkolojiya Pozîtîv û Bextewarî

Pêşengên psîkolojîya pozîtîv Martin Seligman û Mihaly Csikszentmihalyi dibêjin, serkeftin bi “halê berdewamkî” (flow) û jîyaneka watedar ve girêdayî ye. Bextewarî li vê derê dibe du beş: hedonîk (li ser hezê) û eudaimonîk (li ser wateyê).

Pêşeroja Bûyeran

Eudaimonîk bextew

Çavkanî: Çandname