AMED — Li seranserê cîhanê teknolojî bi lez diguhere di asta pêşbazîyê de. Yek ji nirxdartirîn jêhatîbûn û jêhatîbûnên serkêşîyê “girtina berpirsîyarîyan” e. Berpirsîyarî, ne bi tenê temamkirina peywira hatîye dayîn e an jî dema ku xeletî çêbû gotina “bibore”yê ye.
- Berpirsîyarî, ne bi tenê temamkirina peywira hatîye dayîn e an jî dema ku xeletî çêbû gotina “bibore”yê ye.
- Mirov xwe berpirsîyar bibîne ji derengmayîna projeyekê, ji daketina motîvasyona tîmê, ji gilî û gazindeyên xerîdarî an jî ji astengîyên karîyera xwe; hem ji bo serkeftina takekesî û hem jî ji bo serkeftina sazîyê guhertineka hişmendîyê ya krîtîk e.
- Berpirsîyarî, di psîkolojîyê de bi têgeha navenda kontrola navxweyî (internal locus of control) re têkildar e.
Hişmendiya Xwedîlêderketinê
Li seranserê cîhanê teknolojî bi lez diguhere di asta pêşbazîyê de. Yek ji nirxdartirîn jêhatîbûn û jêhatîbûnên serkêşîyê “girtina berpirsîyarîyan” e. Berpirsîyarî, ne bi tenê temamkirina peywira hatîye dayîn e an jî dema ku xeletî çêbû gotina “bibore”yê ye. Ev, hişmendîya xwedîlêderketina bi tevahî li ser biryar, kiryar, encam û tewra encamên encaman e.
Guhertina Hişmendiyê û Bingehên Psîkolojîk
Mirov xwe berpirsîyar bibîne ji derengmayîna projekê, ji daketina motîvasyona tîmê, ji gilî û gazindeyên xerîdarî an jî ji astengîyên karîyera xwe; hem ji bo serkeftina takekesî û hem jî ji bo serkeftina sazîyê guhertineka hişmendîyê ya krîtîk e. Ev nivîs, bingehên psîkolojîk ên berpirsîyarîyê, giringîya wê, sepandinên pratîk, zehmetîyên sereke û rêbazên pêşxistinê bi perspektîveka fireh vedikole.
Berpirsîyarî, di psîkolojîyê de bi têgeha navenda kontrola navxweyî (internal locus of control) re têkildar e. Teorîya ku Julian Rotter li salên 1950yê danîye, vedikole ka mirov çawa bûyerên jîyana xwe şirove dikin. Kesên xwedîyê navenda kontrola navxweyî, serkeftin û sernekeftinê piranî bi helwest û tevgerên xwe ve girê didin. Kesên xwedîyê navenda kontrola derve ne, qeder, bext, rêveberîya jor, aborî an jî kesên dîtir berpirsîyar dibînin.
Neurobîyolojî û Perspektîfa Felsefî
Ev cudahî di asta neurobîyolojîk de jî tê şopandin. Li cem kesên ku berpirsîyarîyê digirin, korteksa prefrontal (herêma pîlansazî û biryardanê) çalaktir dixebite, lê di meyla sûcdarkirinê de amîgdala (navenda tirs û parastinê) serdest dibe. Ji alîyê felsefî ve jî, wekî ku Viktor Frankl di pirtûka xwe ya Mirov û Lêgerîna Wateyê de dibêje: “Di her şert û mercî de azadîya hilbijartina he
Pêşeroja Bûyeran
Pêşketinên li seranserê cîhanê û guhertinên lez ên teknolojîk nîşan dide ku girtina berpirsîyariyan di asta pêşbaziyê de girîngiya xwe diparêze û ji bo siberoja serkêşiyê pêwîstiyeke sereke ye.
Çavkanî: Çandname