ANKARA — Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan ve geniş yankı uyandıran ‘Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş tarafından TBMM Dışişleri Komisyonu’na sevk edildi. Muhalefetin sert eleştirilerine neden olan ve ülkenin bölgesel çatışmalara sürükleneceği endişelerini beraberinde getiren 16 maddelik kapsamlı anlaşma metni, önümüzdeki günlerde parlamentoda görüşülmeye başlanacak.
- Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması teklifi TBMM Dışişleri Komisyonu’na havale edildi.
- Muhalefet cephesi, anlaşmanın ülkeyi Suudi Arabistan, ABD ve İsrail’in çıkarları doğrultusunda Yemen savaşına sürükleyeceği uyarısında bulunuyor.
- 16 maddelik anlaşma metni; ortak savunma, terörle mücadele, teknoloji paylaşımı ve askeri personel değişimi gibi stratejik başlıklar içeriyor.
Meclis Süreci ve Muhalefetin Yemen Kaygısı
Türkiye’nin uluslararası diplomasisi ve savunma politikaları açısından kritik bir dönemece işaret eden ‘Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanması sürecinde resmi adımlar hız kazandı. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan bu stratejik ortaklığa ilişkin kanun teklifi, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş tarafından resmi olarak TBMM Dışişleri Komisyonu’na sevk edildi. Teklifin önümüzdeki günlerde komisyonda derinlemesine ele alınması ve tüm boyutlarıyla masaya yatırılması bekleniyor. Komisyondaki görüşmelerin tamamlanıp kabul edilmesinin ardından kanun teklifi nihai onay için TBMM Genel Kurulu’na gelecektir.
Ancak bu süreç, siyasi kulislerde ve muhalefet kanadında yoğun tartışmaları beraberinde getirmiş durumda. Muhalefet partileri, söz konusu anlaşmanın Türkiye’yi Suudi Arabistan, ABD ve İsrail’in bölgesel çıkarları doğrultusunda doğrudan Yemen savaşına sürükleyeceği yönündeki kaygılarını ve sert eleştirilerini yüksek sesle dile getiriyor. Ülkenin dış politika ve güvenlik dengelerini kökten etkileyebilecek bu yükümlülükler, komisyon toplantılarının en kilit tartışma konularından biri olmaya aday görünüyor.
Mekke Anlaşması’nın 16 Maddelik Kapsamı ve Stratejik Detayları
Toplamda 16 maddeden oluşan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, taraflar arasında askerî, stratejik ve teknolojik alanda benzeri görülmemiş bir entegrasyon öngörüyor. Teklifin hükümlerine göre; taraf ülkeler birbirlerinin bağımsızlığını, egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve uluslararası alanda tanınan hudutlarının ihlal edilememesi için çok yönlü bir işbirliği mekanizması kuracak. En dikkat çekici maddelerden biri olan ortak savunma prensibine göre, taraf ülkelerden herhangi birine yönelik gerçekleştirilecek silahlı bir saldırı, tüm taraflara yönelik yapılmış bir saldırı olarak kabul edilecek ve saldırıya uğrayan tarafa askeri ve stratejik yardım sağlanacaktır.
Bunun yanı sıra anlaşma, terörizmin tüm çeşit ve uzantılarıyla kararlılıkla mücadele etmek amacıyla mevcut işbirliği ve çabaların güçlendirilmesini hedefliyor. Savaş ve barış hallerinde savunma yeteneklerini en üst seviyeye çıkarmak için personel değişimi, ortak eğitim programları ve kapsamlı askeri tatbikatlar düzenlenecek. Savunma sanayi kurumları arasında teknoloji paylaşımı teşvik edilecek, ortak teknoloji geliştirilecek ve iki ülke savunma sanayi kuruluşları arasındaki ticari ve teknik iş birliği en üst düzeyde desteklenecektir.
Stratejik Komite Yapısı ve Gizlilik Kuralları
Anlaşmanın kurumsal ve idari yapısını şekillendirmek üzere üst düzey bir yönetim mekanizması da kurgulanmıştır. Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından müteşekkil olan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi, yılda iki kez dönüşümlü olarak ev sahibi ülkelerde toplanacaktır. Bununla birlikte, liderlerin gerekli görmesi halinde komite yılda 1 kez olağanüstü toplanabilecek ve ihtiyaç duyulması durumunda alt komiteler kurabilecektir. Komite, çekirdek ülkelerin onayını almak suretiyle başka ülkelerin bu sisteme katılımına ilişkin usul ve esasları da belirleme yetkisine sahip olacaktır.
Komitenin idari merkezi Suudi Arabistan’da bulunacak ve bu kapsamda özel bir sekretarya kurulacaktır. Sekretarya Başkanlığı görevi taraf ülkeler arasında dönüşümlü olarak sürdürülecek olup, ilk görev süresi 3 yıl olarak belirlenmiştir. Yapılan düzenlemeye göre, ilk Genel Sekreter ise Pakistan vatandaşı olacaktır. Öte yandan anlaşma metninde güvenlik ve istihbarat hassasiyetleri de titizlikle korunmuştur. Taraflar, anlaşma kapsamında elde edilecek gizlilik dereceli bilgi ve belgeleri hiçbir surette başka bir ülkeyle, tüzel şirket ya da gerçek kişiyle paylaşamayacaklardır.
Gelişmeler ve Beklentiler
TBMM Dışişleri Komisyonu’na sevk edilen Mekke Ortak Savunma Anlaşması teklifinin, önümüzdeki günlerde komisyon gündemine gelerek yoğun tartışmalara sahne olması bekleniyor. Komisyon aşamasının ardından Genel Kurul’a taşınacak olan bu 16 maddelik kritik yasal düzenlemenin, Türkiye’nin uluslararası ittifakları, Orta Doğu politikaları ve savunma mimarisi üzerinde uzun vadeli kalıcı etki yaratması öngörülüyor.
Kaynak: Evrensel