BELGRAD — Sırbistan’da iki yıllık köklü bir geçmişe sahip olan gençlik hareketi, ülkenin 14 yıllık iktidarını sarsmak üzere kendi seçim programı ve adaylarıyla 25 Ekim genel seçimlerine katılıyor; bu kritik süreçte öğrenci meclisleri aracılığıyla oluşturulan “Öğrenci Listesi”, ülkenin geleceğini belirlemek için sandık başına gidiyor.
- Sırbistan’da iki yıllık gençlik hareketi, ‘Öğrenci Listesi’ ile 25 Ekim genel seçimlerinde iktidara meydan okuyor.
- Novi Sad’da 16 kişinin hayatını kaybettiği tren istasyonu faciası, iktidara karşı kitlesel protestoların fitilini ateşledi.
- Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’in istifasının ardından ülkedeki siyasi tansiyon zirveye ulaştı.
- Seçimler, Sırbistan’ın AB üyelik hedefi, Rusya-Çin ilişkileri ve küresel güç dengeleri açısından kritik önem taşıyor.
Küresel Güç Dengelerinin Gölgesinde Sırbistan Seçimleri
Bu hafta sonu, 25 Ekim’de üç ülkede kritik seçimler gerçekleştirilecek. Brezilya’da ve Bulgaristan’da cumhurbaşkanlığı seçimleri, Sırbistan’da ise kader belirleyici genel seçimler var. Her bir ülkedeki seçimlerin uluslararası güç ilişkileri açısından önemi, çatışma ve savaşların büyüyüp yaygınlaştığı bugün, düne oranla katbekat artmış durumdadır. Bir yandan Avrupa Birliği üyesi olmak isterken öte yandan Rusya ve Çin ile ilişkilerini geliştiren, Trump ailesinin dev gayrimenkul projelerine geniş alanlar açan ve İsrail’in savaş sanayisi ile stratejik anlaşmalar imzalayan Sırbistan’daki Aleksandar Vucic yönetiminin geleceği, bu küresel denklemin tam merkezinde yer alıyor. Sırbistan’da bu olağanüstü seçim kararı, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’in istifa etmesiyle geldi. 14 yıldır iktidarda bulunan Sırbistan İlerleme Partisi (SNS) ile birlikte bugün bir kez daha başbakanlık koltuğu için yarışan Vucic, geçmişte savunma bakanlığı, başbakanlık ve son olarak cumhurbaşkanlığı görevlerini üstlenmişti. Peki, yılların siyasi figürü Vucic bugün kiminle yarışıyor? Soru oldukça net: Sokağın sesini sandığa taşıyan güçlü bir öğrenci hareketiyle.
Novi Sad Faciası: ‘Yolsuzluk Öldürür’ Sloganının Doğuşu
Fransa, Arnavutluk, İtalya gibi ülkelerde eğitimin kronik sorunları üzerinden geçtiğimiz haftalarda patlayan kitlesel öğrenci gençlik hareketlerinin aksine, Sırbistan’daki hareket iki yıl önce trajik bir kaza nedeniyle ortaya çıktı. 1 Kasım 2024 tarihinde, Novi Sad kentindeki bir tren istasyonunun beton duvarı üstüne çöktü ve aralarında gençlerin de bulunduğu 16 kişi hayatını kaybetti. Bu ‘kaza’, Çinli bir konsorsiyumun istasyonun yenileme çalışmalarını tamamlamasından sadece birkaç ay sonra meydana gelmişti. Toplumda derin bir infial yaratan bu olay sonrasında “Yolsuzluk öldürür” ve “Elleriniz kanlı” sloganlarıyla sessiz eylemler olarak başlayan hareket, hükümetin sert baskı politikaları nedeniyle yüksek sesle patladı ve sönmeyen kitlesel protestoların fitilini yaktı. Liseli ve üniversiteli öğrencilere kısa sürede ülkenin işçileri ve çiftçileri de omuz vererek destek oldu. Zaman zaman ülkeyi felç eden kitlesellikte protestolar düzenlendi; fakülteler, okullar ve kamusal alanlar abluka altına alındı. Hükümetin gözaltılar ve polis şiddetiyle toplumsal muhalefeti bastırma girişimleri tamamen başarısız oldu. Öyle ki, protestoların baskısı altında Sırbistan başbakanı ocak 2025’te istifa etmek zorunda kaldı. Şimdi ise protestoların öncülüğünü ve liderliğini yapan öğrenci gençlik, sokağın enerjisini resmi siyaset alanına taşıyarak genel seçimlere güçlü bir ‘liste’ ile giriyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sırbistan’da 25 Ekim’de gerçekleştirilecek genel seçimler, ülkenin demokratik geleceği ve dış politikadaki yönelimi açısından bir dönüm noktası niteliği taşımaktadır. 14 yıllık Aleksandar Vucic iktidarına karşı sokaklardan doğan öğrenci hareketinin sandıktan çıkacak sonucu, sadece yerel siyasette değil, aynı zamanda Balkanlar’daki güç dengelerinde de köklü değişimlerin kapısını aralayacaktır. Resmi seçim sonuçları ve oluşturulacak yeni meclis yapısı, ülkenin AB entegrasyonu ile küresel ortaklıkları arasındaki hassas dengenin nasıl kurulacağını gösterecektir.
Kaynak: Evrensel