SİVEREK — Riha’daki Siverek 1 No’lu T Tipi Kapalı Cezaevi’nde tutulan siyasi tutsak Tacittin Kalgı’ya dışarıdan gönderilen ve Mahir Herdem’e ait olan ‘Demokratik Komünal Toplum Manifestosu’ adlı kitap, cezaevi yönetiminin kararıyla sakıncalı bulunarak engellendi. Konu, DEM Parti Şirnex Milletvekili Nevroz Uysal Aslan tarafından Meclis İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’na taşındı.
- Riha Siverek 1 No’lu T Tipi Kapalı Cezaevi’nde siyasi tutsak Tacittin Kalgı’ya gönderilen ‘Demokratik Komünal Toplum Manifestosu’ adlı kitap verilmedi.
- DEM Parti Şirnex Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, 8 Ekim 2026 tarihli ve 2026/390 sayılı kararla alınan yasağı Meclis’e taşıdı.
- Kitabın yanı sıra ‘Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı’na ilişkin değerlendirmelerin de sakıncalı bulunduğu belirtildi.
- Tekirdağ ve Bolu’daki cezaevlerinde de aynı kitabın tutsaklara verilmediği tespit edildi.
Kitap Yasağının Gerekçeleri ve Meclis Başvurusu
Riha’daki Siverek 1 No’lu T Tipi Kapalı Cezaevi’nde tutulan siyasi tutsak Tacittin Kalgı’ya gönderilen Mahir Herdem’in ‘Demokratik Komünal Toplum Manifestosu’ adlı kitabı, sakıncalı bulunarak kendisine verilmedi. Siyasi tutsak Tacittin Kalgı’ya gönderilen Mahir Herdem’in Demokratik Komünal Toplum Manifestosu adlı kitabı, cezaevi yönetiminin kararıyla sakıncalı bulunarak engellendi. Bu gelişme üzerine DEM Parti Şirnex Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, 8 Ekim 2026 tarihli ve 2026/390 sayılı kararla alınan kitap yasağına ilişkin Meclis İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’na başvurdu. Yapılan resmi başvuruda, kitabın Kürt meselesinin tarihsel ve siyasal boyutları, Önder Apo’nun düşünceleri, Kürt hareketinin geçmişi ve demokratik toplum paradigmasına ilişkin bölümlerinin yasaklama gerekçesi yapıldığı detaylı bir şekilde ifade edildi. Cezaevi Eğitim Kurulu’nun incelemeleri neticesinde kitabın devletin itibarını zedelediği, örgüt propagandası yaptığı ve kin ve nefret uyandırabileceği yönünde değerlendirmelerde bulunduğu aktarıldı.
Barış Süreci Tartışmaları ve Hukuki Boyut
Meclis İnceleme Komisyonu’na sunulan başvuruda, Önder Apo’nun 27 Şubat 2025 tarihli Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı’na ilişkin değerlendirmelerin dahi sakıncalı sayılmasına dikkat çekildi. Kitabın, silahlı mücadeleden demokratik siyasete geçiş ve birlikte yaşam perspektifini ele aldığı belirtilerek, bu içeriğin güvenlikçi yaklaşımla yasaklanmasının yürütülen Barış ve Demokratik Toplum Süreci’yle çeliştiği vurgulandı. Dilekçede, farklı siyasi görüşlerin savunulmasının ve devlet politikalarının eleştirilmesinin tek başına yasaklama gerekçesi olamayacağı ifade edildi. Kitabın cezaevi güvenliği ve düzeni açısından hangi somut tehlikeyi oluşturduğunun da kararda yeterince açıklanmadığı kaydedildi. Başvuruda ayrıca, Anayasa’nın düşünce ve ifade özgürlüğünü güvence altına alan 25 ve 26’ncı maddeleri ile 5275 sayılı İnfaz Kanunu’nun yayınlara erişim hakkını düzenleyen 62’nci maddesi hatırlatıldı. Anayasa Mahkemesi’nin mahpuslara gönderilen yayınların engellenmesine ilişkin ihlal kararına da atıfta bulunuldu.
Diğer Cezaevlerindeki Benzer Yasak Vakaları
Yaşanan bu hak ihlali iddiaları ve kısıtlamalar yalnızca Siverek Cezaevi ile sınırlı kalmadı. Araştırmalar ve yapılan son tespitler doğrultusunda, aynı kitabın Tekirdağ 1 No’lu F Tipi Cezaevi’nde tutulan İhsan Kartal’a da verilmediği ortaya çıktı. Benzer şekilde Bolu F Tipi Cezaevi’nde tutulan mahpusların da benzer gerekçelerle yayınlara erişim hakkının kısıtlandığı biliniyor. Metin isimli tutsakların da aralarında bulunduğu benzer vakalar, cezaevlerindeki yayın yasaklarının sistematik bir uygulamaya dönüştüğü yönündeki eleştirileri ve endişeleri artırıyor. Hukukçular ve insan hakları savunucuları, infaz kurumlarındaki bu tür kararların evrensel hukuk normlarına ve mahpus haklarına aykırı olduğunu belirterek uygulamaların son bulması çağrısında bulunuyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Siverek 1 No’lu T Tipi Kapalı Cezaevi başta olmak üzere farklı cezaevlerinde yaşanan kitap yasakları, mahpusların bilgiye erişim hakkı ve düşünceyi açıklama özgürlüğü bağlamında tartışılmaya devam ediyor. DEM Parti Şirnex Milletvekili Nevroz Uysal Aslan’ın Meclis İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’na taşıdığı başvurunun sonuçları, benzer durumdaki diğer tutsaklar için emsal teşkil edebilir. İnsan hakları örgütleri ve hukukçular, Barış ve Demokratik Toplum Süreci tartışmalarının yoğunlaştığı bu dönemde güvenlikçi ve kısıtlayıcı idari kararların gözden geçirilmesi gerektiğini vurgularken, Meclis komisyonunun konuya yaklaşımı ve vereceği yanıt merakla bekleniyor.
Kaynak: ANF Türkçe