İSTANBUL — Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı yükseköğretim beyin göçü istatistiklerine göre, nitelikli iş gücünün yurt dışına göç etme eğilimi artarak yüzde 2,2 seviyesine ulaştı. Bilişim ve iletişim teknolojileri başta olmak üzere kritik sektörlerde yaşanan bu ivmelenme, eğitimli genç nüfusun geleceğe yönelik beklentilerini ve istihdam piyasasındaki yapısal dönüşüm gereksinimlerini bir kez daha gözler önüne serdi.
- Yükseköğretim mezunlarının genel beyin göçü oranı 2025 yılında yüzde 2,2’ye yükseldi.
- Bilişim ve iletişim teknolojileri alanı, yüzde 7’lik oranla en yüksek beyin göçünün yaşandığı sektör oldu.
- Vakıf üniversitesi tam burslu mezunları, yüzde 8,6’lık oranla en çok göç eden grup olarak dikkat çekti.
- İstanbul yüzde 4 ile beyin göçü oranının en yüksek olduğu il unvanını korurken, Siirt yüzde 0,2 ile en düşük sırada yer aldı.
Cinsiyet ve Üniversite Türlerine Göre Beyin Göçü Dağılımı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin yükseköğretim beyin göçü istatistiklerini kamuoyuyla paylaştı. Buna göre, yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı 2025 yılında bir önceki yıla göre artış göstererek yüzde 2,2 seviyesine ulaştı. Beyin göçü oranı cinsiyete göre incelendiğinde, oran erkeklerde yüzde 2,7, kadınlarda ise yüzde 1,8 olarak gerçekleşti. Üniversite türleri bazında incelendiğinde ise devlet üniversitesi mezunlarında beyin göçü oranı 2024 yılında yüzde 1,7 iken, 2025 yılında yüzde 1,9’a yükseldi. Vakıf üniversitesi mezunlarında ise 2024’te yüzde 4,3 olan oran, 2025’te yüzde 4,4’e çıktı. Özellikle vakıf üniversitesi mezunları arasında en yüksek beyin göçü oranının yüzde 8,6 ile tam burslu eğitim alanlarda görülmesi, ülkenin en başarılı akademik zihinlerinin yurt dışı fırsatlarına yöneldiğini açıkça ortaya koydu. Bu grubu yüzde 3,8 ile kısmi burslu ve yüzde 3,7 ile ücretli eğitim alanlar izledi.
Bölgesel Dağılım: İstanbul Zirvede, Siirt Sırada Sonuncu
Açıklanan verilere göre, yükseköğretim beyin göçü oranının en yüksek olduğu il 2025 yılında yüzde 4 ile İstanbul oldu. İstanbul’u sırasıyla İzmir, Ankara, Eskişehir ve Yalova takip etti. Beyin göçü oranının en düşük olduğu il ise yüzde 0,2 ile Siirt olurken, bu ili Hakkari, Kilis, Van ve Bitlis izledi. Demografik kırılımlara bakıldığında, erkeklerde beyin göçü oranının en yüksek olduğu ilk 5 il yüzde 4,7 ile İstanbul, yüzde 4,4 ile İzmir, yüzde 3,6 ile Ankara, yüzde 2,9 ile Eskişehir ve yüzde 2,8 ile Yalova olarak sıralandı. Kadınlarda ise ilk 5 il yüzde 3,4 ile İstanbul, yüzde 2,8 ile İzmir, yüzde 2,4 ile Ankara, yüzde 1,7 ile Eskişehir ve yüzde 1,5 ile Bursa oldu. Büyükşehirlerdeki yoğunlaşma, ekonomik imkanlar ve küresel bağlantı yollarının bu dağılımda belirleyici rol oynamaya devam ettiğini kanıtlıyor.
Teknoloji ve Mühendislik Alanları Küresel Rekabetin Odağında
Eğitim alanlarına göre dağılımda, en yüksek beyin göçü oranına sahip alan yüzde 7 ile bilişim ve iletişim teknolojileri oldu. Bu alanı yüzde 4,8 ile mühendislik, imalat ve inşaat ile yüzde 3 ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik takip etti. Cinsiyet kırılımında da zirvede yer alan bilişim ve iletişim teknolojileri, erkeklerde yüzde 8,2, kadınlarda ise yüzde 5,1 oranla en yüksek beyin göçü görülen alan oldu. Buna karşılık en düşük beyin göçü oranı ise erkeklerde yüzde 0,8 ile tarım, ormancılık, balıkçılık ve veterinerlik alanında, kadınlarda ise yüzde 0,7 ile kıyasla daha geleneksel sektörlerde kaydedildi. Dijital çağın gereksinim duyduğu yazılımcı ve mühendislerin yurt dışı istihdam piyasalarınca hızla kapılması, ekonomik kalkınma açısından stratejik bir risk unsuru oluşturuyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
TÜİK tarafından yayımlanan bu son veriler, nitelikli insan kaynağının korunması ve istihdam edilmesi hususunda acil politika değişikliklerine duyulan ihtiyacı gözler önüne seriyor. Özellikle bilişim, teknoloji ve fen bilimleri alanındaki başarılı genç beyinlerin yurt dışına yönelmesini engelleyecek ekonomik, sosyal ve mesleki iyileştirmelerin hayata geçirilmesi, önümüzdeki dönemin en kritik ulusal stratejik başlıkları arasında yer alıyor.
Kaynak: Evrensel