ANKARA — Türkiye’nin en önemli tarım merkezlerinden biri olan Diyarbakır ve bölge illerinde çiftçilerin karşı karşıya kaldığı artan üretim maliyetleri, kredi borçları ve tarımsal destek sorunları DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren tarafından Meclis gündemine taşındı. Eren, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığına soru önergesi verirken, bölgedeki tarımsal krizin tüm yönleriyle araştırılması için Meclis’e resmi başvuru yaptı.
- DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, çiftçilerin yaşadığı ekonomik krizi Meclis gündemine taşıdı.
- Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ile Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e iki ayrı soru önergesi verildi.
- TÜİK ve TZOB verilerine göre mazot, gübre, enerji ve tarım ilaçlarında devasa artışlar yaşandı.
- Diyarbakır Ziraat Odası Başkanı Cevat Delil, ürün satış fiyatlarının maliyetleri karşılamadığını ve desteklerin yetersiz kaldığını vurguladı.
Ne Oldu? Diyarbakır’daki Tarımsal Kriz Neden Meclis’e Taşındı?
Diyarbakır ve bölge illerinde tarımla uğraşan üreticilerin artan üretim maliyetleri karşısında yaşadığı ekonomik darboğaz, TBMM’ye taşındı. DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, mazot, gübre, enerji ve sulama giderlerindeki önlenemez artışın yanı sıra üreticilerin biriken kredi borçlarını, tarımsal desteklerin yetersizliğini ve en nihayetinde üreticilerin üretimden tamamen çekilme riskini Meclis gündemine getirdi. Eren, bu kapsamda TBMM Başkanlığına kapsamlı bir araştırma önergesi sunarak çiftçilerin ekonomik koşullarının derinlemesine incelenmesini talep etti. Aynı zamanda Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ile Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yanıtlaması istemiyle iki ayrı yazılı soru önergesi vererek, yürütmenin konuya dair acil çözüm adımlarını sordu.
Resmi Veriler Ne Söylüyor? TÜİK, TZOB ve Ziraat Odası Raporları
Meclis araştırması önergesinin gerekçesinde, ekonomik tabloyu net bir şekilde gözler önüne seren resmi ve kurumsal verilere yer verildi. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 19 Ekim 2026 tarihinde açıkladığı Ağustos 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi verilerine göre; tarımsal girdi fiyatları aylık bazda yüzde 3,41, yıllık bazda ise yüzde 30,28 oranında arttı. Tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatları yıllık bazda yüzde 31,63 yükselirken, özellikle enerji ve yağlayıcılardaki artışın yüzde 43,14 gibi rekor bir seviyeye ulaştığı görüldü.
Önergede ayrıca Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin (TZOB) Eylül 2026 değerlendirmelerine de geniş yer ayrıldı. Buna göre, son bir yıllık periyotta mazot fiyatları yüzde 70,7 oranında zamlandı. Gübre fiyatlarındaki artış ise dikkat çekici boyutlara ulaştı; amonyum nitrat gübresi yüzde 69,2, amonyum sülfat gübresi yüzde 55,6, 20.20.0 gübresi yüzde 38,6, DAP gübresi yüzde 35,9 ve ÜRE gübresi yüzde 13,7 oranında arttı. Aynı dönemde tarım ilaçlarında yüzde 27,7, elektrik fiyatlarında ise yüzde 25,1 oranında artış yaşandığı kayıtlara geçti.
Sahanın gerçekliğini yansıtan bir diğer veri ise Diyarbakır Ziraat Odası Başkanı Cevat Delil’in 21 Ekim 2026 tarihli açıklaması oldu. Delil, Ekim 2025 ile Ekim 2026 arasındaki bir yıllık süreçte 20.20.0 gübresinin fiyatında yaklaşık yüzde 52, DAP gübresinde yüzde 37, ÜRE gübresinde yüzde 14, mazotta ise yüzde 59 ile yüzde 86 arasında değişen oranlarda fahiş artışlar yaşandığını kamuoyuyla paylaştı.
Kimi Nasıl Etkileyecek ve Çözüm İçin Ne Bekleniyor?
Artan girdi maliyetleri karşısında çiftçilerin ürün satış fiyatlarının yetersiz kaldığını ifade eden Diyarbakır Ziraat Odası Başkanı Cevat Delil, üreticilerin cayma noktasına geldiğini belirtti. Delil, tarımsal desteklerin ivedilikle artırılması, bu desteklerin ekim sezonu öncesinde ödenmesi, ayrıca sulama ve elektrik giderlerinin düşürülmesi gerektiğinin altını çizdi. DEM Partili Serhat Eren’in Meclis’e taşıdığı bu talepler doğrultusunda, hükümetin bölgedeki çiftçi borçlarının yapılandırılması, girdi maliyetlerinin sübvanse edilmesi ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanması yönünde yeni adımlar atıp atmayacağı önümüzdeki günlerde netleşecek.
Gelişmeler ve Beklentiler
TBMM Başkanlığına sunulan araştırma önergesinin ve ilgili bakanlıklara verilen soru önergelerinin ardından, Meclis’te tarım sektörünün krizine yönelik komisyon kurulması veya genel görüşme açılması yönündeki siyasi ve idari süreçlerin nasıl şekilleneceği, önümüzdeki haftalarda yasama organının gündemini meşgul etmeye devam edecek. Çiftçiler ve ziraat odaları, artan borç yükü karşısında acil ekonomik tedbirler bekleniyor.
Kaynak: Evrensel