İZNİK — İstanbul’a yalnızca iki saatlik mesafede konumlanan, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı olmak üzere dört büyük imparatorluğa başkentlik yapmış, gölün derinliklerinde devasa bir gizem barındıran İznik antik kenti; Cumhuriyet Podcast’in ‘İki Bavul Bir Mikrofon’ serisiyle yeniden gündeme gelirken, bölgenin tarihsel ve turistik potansiyeli araştırmacı gazetecilik perspektifiyle gözler önüne seriliyor.
- 2014 yılında helikopter çekimleri sırasında tesadüfen keşfedilen 1600 yıllık Aziz Neophytos Bazilikası, İznik Gölü’nün suları altında tüm ihtişamıyla yükseliyor.
- Nilay Küçük ve Berrin Karadeniz’in hazırladığı ‘İki Bavul Bir Mikrofon’ serisi, popüler rotaların kalabalığından uzaklaşmak isteyenleri çini kokulu sokaklara taşıyor.
- Dünya üzerinde Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı gibi dört büyük medeniyete birden başkentlik yapmış nadir coğrafyalardan biri olan İznik, 5 kilometrelik antik surlarıyla dikkat çekiyor.
- Hristiyanlık tarihi açısından dönüm noktası olan 7. Ekümenik Konsil’in toplandığı Ayasofya (Orhan Camii) ve Yeşil Camii, kentin kültürel mirasını geleceğe taşıyor.
Gölün Gizemli Derinlikleri: 1600 Yıllık Aziz Neophytos Bazilikası’nın Keşif Öyküsü
İznik’i sıradan bir Anadolu göl kasabası olmaktan çıkarıp uluslararası arkeoloji dünyasının merkezine yerleştiren en büyük dönüm noktası, suların sadece birkaç metre altında yatan mimari mucize oldu. 2014 yılında gerçekleştirilen havadan helikopter çekimleri esnasında tesadüfen fark edilen bu yapı, milattan sonra 4. yüzyılda inşa edilen ve yaklaşık 1600 yıl önce meydana gelen büyük bir depremle sulara gömülen Aziz Neophytos Bazilikası’dır. Günümüzde İznik Gölü’nün berrak suları arasından adeta tarih öncesi bir anıt gibi kendini gösteren bu devasa batık kilise, kıyıdan çıplak gözle dahi ana hatları seçilebilecek kadar net bir manzaraya sahiptir. Tarih ve arkeoloji meraklıları için Türkiye’nin en büyük açık hava ve su altı müzelerinden biri niteliğini taşıyan bu alan, dönemin mimari estetiğini ve inanç dünyasını bugüne taşıyan eşsiz bir zaman kapsülü işlevi görmektedir. Cumhuriyet Podcast’in sevilen serisi İki Bavul Bir Mikrofon ile rotasını bu çini kokulu sokaklara çeviren Nilay Küçük ve Berrin Karadeniz, popüler rotaların yorucu kalabalığından kaçmak isteyen gezginler için gölün altındaki kayıp bazilikanın ve surlarla çevrili bu antik yerleşimin izini titizlikle sürmektedir.
Dört Büyük İmparatorluğun İzinde: Antik Surlar, Konsiller ve Mimari Miras
Dünya coğrafyası üzerinde Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı gibi dört devasa medeniyete birden başkentlik yapma başarısını göstermiş başka bir yerleşim yerini bulmak neredeyse imkânsızdır. İznik’in merkezine adım atıldığı ilk anda ziyaretçileri 5 kilometre boyunca kesintisiz bir şekilde saran görkemli antik surlar ve tarihi Lefke Kapısı karşılar. Bu kadim coğrafya, yalnızca siyasi bir merkez olmakla kalmamış, aynı zamanda dini ve sanatsal tarihin de kırılma noktalarına ev sahipliği yapmıştır. Özellikle Hıristiyanlık tarihi açısından hayati bir dönüm noktası kabul edilen ve konsil kararlarının alındığı 7. Ekümenik Konsil’in toplandığı tarihi Ayasofya (Orhan Camii), inanç turizminin en önemli durakları arasında yer almaktadır. Bununla birlikte, Osmanlı’nın erken dönem mimarisinin en zarif örneklerinden biri olan ve eşsiz çinileriyle göz kamaştıran Yeşil Camii, asırlık ulu çınarların gölgelediği sokaklarla bütünleşerek ziyaretçilerini adeta kusursuz bir zaman yolculuğuna çıkarır. Şehrin dokusunda hâkim olan bu çok katmanlı kültürel miras, her köşesinde farklı bir medeniyetin izini barındıran benzersiz bir açık hava müzesi atmosferi yaratmaktadır.
Ateşte Açan Çiçekler ve Göl Kıyısında Ruhsal Bir Terapi: İznik Çinisi ve Doğal Yaşam
İznik’in taş sokaklarında yürürken havaya karışan hafif toprak ve fırın kokusu, insanı derhal dünyanın en ünlü seramik ve çini sanatının kalbinde olduğunun bilincine ulaştırır. Yüzyıllardır ustaların elinde ‘ateşte açan çiçekler’ olarak hayat bulan geleneksel İznik çinileri, bugün de yerel atölyelerde el emeği ve göz nuruyla şekillenmeye devam etmektedir. Ziyaretçiler, bu köklü zanaatın üretim aşamalarına yakından tanıklık ederek ustaların mirasini gelecek kuşaklara nasıl aktardığını gözlemleyebilirler. Tarih, sanat ve zanaatla dolu yoğun bir günün ardından İznik’in sunduğu en büyük görsel şölen ise hiç şüphesiz göl kıyısında yaşanır. Güneşin İznik Gölü’nün suları üzerinden yavaşça batarken gökyüzünü ve su yüzeyini muazzam tonlarda kızıla boyadığı o büyüleyici anlar, modern metropollerin yarattığı kronik stresi ve beton yığınlarının baskısını tamamen unutturacak kadar güçlü bir terapi etkisine sahiptir. Kalabalıklardan uzak bu dingin atmosfer, bölgeyi sürdürülebilir turizm açısından da cazibe merkezine dönüştürmektedir.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonuç olarak; İznik, barındırdığı su altı bazilikası, dört imparatorluğa ev sahipliği yapmış köklü tarihi, eşsiz çini sanatı ve doğasıyla geleceğin en stratejik turizm ve kültür koridorlarından biri olma potansiyelini korumaktadır. Yerel yönetimlerin ve ilgili bakanlıkların yürüttüğü koruma projeleri ve bilimsel kazı çalışmaları sayesinde, bu zaman kapsülünün hem ulusal hem de uluslararası düzeyde hak ettiği kültürel değere kavuşması ve gelecek nesillere eksiksiz aktarılması hedeflenmektedir.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika