SİVAS — Sivas Cumhuriyet Üniversitesi (SCÜ) Öğretim Üyesi ve Dijital Bağımlılıkla Mücadele Derneği Başkanı Prof. Dr. Tuncay Dilci’nin 1057 kişinin katılımıyla gerçekleştirdiği kapsamlı ‘dijitanaliz’ araştırması, akıllı telefon bağımlılığının yol açtığı ‘phubbing’ olgusunun aile içi iletişimi ve sosyal bağları nasıl tehdit ettiğini gözler önüne serdi.
- Prof. Dr. Tuncay Dilci tarafından 1057 kişi üzerinde ‘dijitanaliz’ araştırması gerçekleştirildi.
- Aile bireylerinin konuşurken telefona bakması ve göz temasını azaltması ‘phubbing’ olarak tanımlandı.
- Araştırma verilerine göre dijital ekran bağımlılığı aile içi çatırdamalara ve boşanmalara zemin hazırlıyor.
Aile İçi İletişimde Dijital Tehdit: Phubbing Nedir?
Günümüz toplumunda dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte akıllı telefonlar hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Ancak bu durum, insan ilişkilerini ve özellikle en temel sosyal birim olan aile yapısını derinden sarsmaktadır. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi (SCÜ) Öğretim Üyesi ve Dijital Bağımlılıkla Mücadele Derneği Başkanı Prof. Dr. Tuncay Dilci, aile bireylerinin bir aradayken yaşadığı iletişim kopukluklarını mercek altına aldı. Yapılan çalışmalar, aile bireylerinin karşılıklı konuşurken telefona bakması, göz temasını azaltması, dinlerken başka ekranlarla ilgilenmesi ve aile sohbetlerine sınırlı katılmasını içeren ‘phubbing’ (akıllı telefon bağımlılığı yüzünden karşısındakini dışlama) davranışının ciddi bir boyuta ulaştığını ortaya koydu. Bilimsel literatürde ve sosyal yaşamda hızla yayılan bu kavram, bireylerin akıllı telefon ekranlarına olan bağımlılıkları yüzünden yanlarındaki insanları görmezden gelmesi ve iletişim sürecinden dışlaması anlamını taşımaktadır.
1057 Kişilik ‘Dijitanaliz’ Araştırması Ne Söylüyor?
Prof. Dr. Tuncay Dilci’nin kendi geliştirdiği ‘dijitanaliz’ araştırması, tam 1057 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi. Bu geniş kapsamlı araştırma, dijital cihazların aile içi iletişim üzerindeki olumsuz etkilerini somut verilerle gözler önüne serdi. Araştırma sonuçlarına göre, aileler sürekli bir iletişim kesikliği ve kopukluk yaşamakta; ‘phubbing’ tehlikesi ise her geçen gün büyümektedir. Süreci değerlendiren Prof. Dr. Dilci, duruma ilişkin şu dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu: ‘Yeni bir lüks yaşantımıza girdi. Bu lüks nedir diye soracak olursak, aile içerisindeki iletişim esnasında dikkat erişiminin kısıtlanması ve dikkat erişimine istediğimiz zaman ulaşamamamız kaynaklı birtakım iletişim sorunlarının ve tatminsiz ilişkilerin ve doyumsuz davranış kodlarının oluşmasına sebebiyet vermektedir.’ Araştırma verileri, aile bireylerinin özellikle sosyal izolasyon geliştirdiğini, evin içinde dahi kendilerini yabancılaştırdıklarını ve dış dünyaya karşı kapalı bir kabuk ördüklerini kanıtlamaktadır.
Sosyal İzolasyon, Doyumsuzluk ve Aile İçi Çatırdamalar
Dijital ekranların gündelik yaşama bu derece entegre olması, bireylerin çevredeki gerçek hayat olaylarına ve eylemlere karşı duyarsızlaşmasına yol açmaktadır. Prof. Dr. Dilci, bu tehlikeli süreci şu sözlerle detaylandırıyor: ‘Dijitalin getirmiş olduğu çevredeki eylem ve fiillere karşı bir duyarsızlaşma olduğunu gözlemliyoruz. Aile içi dikkatin bölünmesinden kaynaklı sorunların da hayatımıza hızla girdiğini görmekteyiz ki bu sorunların başında tatminsiz ilişkilerin getirmiş olduğu aile içi çatırdamalar, bölünmeler ve yine ailede boşanmalara kadar varabilen, iletişim kazalarının olması ve birbirini anlayamamanın getirmiş olduğu sürekli dopamin endeksli dijital ekran temas süresinin artmasıyla beraber aile içi iletişim zedelenmektedir.’
Gelişmeler ve Beklentiler
Uzmanların ve bilim insanlarının yürüttüğü bu tür araştırmalar, akıllı telefon bağımlılığının bireysel bir alışkanlık olmaktan çıkıp toplumsal ve ailevi bir gelecekte varoluş krizine dönüştüğünü net bir şekilde göstermektedir. İlerleyen süreçte aile içi iletişimin korunması, dijital detoks programlarının yaygınlaştırılması ve phubbing gibi tehditlere karşı bilinçlendirme çalışmalarının hem akademik hem de kamusal düzeyde artırılması hayati bir zorunluluk olarak önümüzde durmaktadır.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika