AMED — Daneheviya rabirûyê wî mafî nade ku çawaniya siberojê bi tena serê xwe diyar bike. Meseleya esasî ew e ku bi tecrûbeya dîrokî bêyî ku îradeya nifşan li ber hev rake, bi hev re li ser siberojê bifikire û rêyên avakirina wê peyda bike.
- Fransa di bîra siyasî ya cîhana nûjen de bi ronakbîrî, Şoreşa 1789’an û Danezana Mafên Welatiyan û Mirov xwedî cihekî taybet e.
- Soza wekheviyê ya komarê bi mêtingerî, cudahiya çînî û cihêtiya welatiyên bi eslê xwe koçber her tim hate tecrûbekirin.
- Çalakiyên lîseyiyan ku di nava meha îlonê de destpê kir û heta Cotmeha 2026’an dewam kir, ji bo fêhmkirina rastiya civakî ya vê serdemê ya Fransayê balkêş e.
Mîrateya Dîrokî û Rastiya Civakî ya Fransayê
Daneheviya rabirûyê wî mafî nade ku çawaniya siberojê bi tena serê xwe diyar bike. Meseleya esasî ew e ku bi tecrûbeya dîrokî bêyî ku îradeya nifşan li ber hev rake, bi hev re li ser siberojê bifikire û rêyên avakirina wê peyda bike. Fransa di bîra siyasî ya cîhana nûjen de xwedî cihekî taybet e. Ronakbîrî, Şoreşa 1789’an û Danezana Mafên Welatiyan û Mirov wateyeke gerdûnî da azadî û wekheviyê. Lê belê ragihandina mafan û jiyîna wan bi rengekî wekhev li nava hemû beşên civakê heman tişt nîne. Soza wekheviyê ya komarê bi mêtingerî, cudahiya çînî û cihêtiya welatiyên bi eslê xwe koçber her tim hate tecrûbekirin.
Gotinên Robert Badinter û Lêpirsîna Mafan
Ev gotinên hiqûqnas û mirovê dewletê Robert Badinter ku bavê xwe di dema dagirkeriya Nazî de winda kir, di sala 1981’ê de pêşengî ji rakirina cezayê mirinê kir, ji ber vê yekê girîng e: ‘Fransa ne welatê mafên mirovan e, ew welat e ku Danezana Mafên Mirov û Welatîbûnê lê hate ragihandin.’ Mesafeya navbera mîrateya dîrokî ya mafan û rastiya civakî ya heyî, îro jî divê bê lêpirsîn.
Îtiraz û Tevgerên Lîseyiyan
Çalakiyên lîseyiyan ku di nava meha îlonê de destpê kir û heta Cotmeha 2026’an dewam kir, ji bo fêhmkirina rastiya civakî ya vê serdemê ya Fransayê balkêş e. Kêmaniya mamosteyan, rojên dirêj ên dibistanê, polên qelebalix, pirsgirêkên li kantînan û fikara li ser siberojê ji îtirazên ciwanan e. Di hin pankartan de mîzah jî heye: Îroniya xwendekarekî ku dibêje ji ber zêdehiya saetên dibistanê nikare hezkiriya xwe bibîne, dibe ku destpêkê negirîng bê dîtin. Halbûkî ciwan ne tenê mercên perwereyê her wiha li şêweyê birêkûpêkkirina jiyana rojane jî dipirsin.
Pêşeroja Bûyeran
Mesafeya navbera mîrateya dîrokî ya mafan û rastiya civakî ya heyî berdewam dike ku bibe rojeva sereke ya nîqaşên civakî û siyasî.
Çavkanî: ANF Kurmancî