TAHRAN — İran, ABD yaptırımları nedeniyle hayati önem taşıyan tedavi malzemelerine erişmekte büyük güçlük yaşayan ve kamuoyunda “kelebek hastaları” olarak bilinen epidermolizis bülloza (EB) hastaları için yürütülen tazminat hukukunda eşine az rastlanır tarihi bir adım atıldığını resmen duyurdu.
- İran mahkemelerinin kararıyla ABD bağlantılı bir petrol yüküne resmi olarak el konuldu ve satışı gerçekleştirildi.
- EB Evi yöneticisi Hamid Haşimi Golpayegani, bu hamleyi İran tarihinde bir ilk olarak nitelendirdi.
- Elde edilen gelir, ABD yaptırımları yüzünden tedavi malzemelerine ulaşamayan kelebek hastalarına tazminat olarak dağıtılacak.
- Ağustos ayında İran basınında yer alan haberler, petrol satışından elde edilen fonların hastalar için ayrıldığını doğrulamıştı.
Hukuk Tarihinde Bir İlk: ABD Varlıklarına El Konuldu
İran İslam Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki diplomatik ve hukuki gerilimde yepyeni bir sayfa açıldı. Ülkede “kelebek hastalığı” olarak adlandırılan epidermolizis bülloza (EB) hastalarının haklarını kararlılıkla savunan sivil toplum kuruluşu EB Evi’nin (House of EB) yöneticisi Hamid Haşimi Golpayegani, ABD yaptırımlarının yol açtığı derin mağduriyetler çerçevesinde yürütülen hukuki süreçte sevindirici bir tazminatın tahsil edildiğini açıkladı. Fars Haber Ajansı’nın okuyucularına aktardığı bilgilere göre Golpayegani, İran’ın ABD aleyhine alınan uluslararası ve yerel tazminat kararını doğrudan Amerikan bağlantılı varlıklara ve varlık türevlerine el koyarak uygulamaya koymasını son derece kritik ve ‘tarihi’ bir gelişme olarak değerlendirdi. Golpayegani, İran İslam Cumhuriyeti’nin kuruluşundan bu yana benzer bir hukuki süreçte ilk kez ABD varlıklarına el konularak bu denli büyük bir tazminatın başarıyla tahsil edildiğini özellikle vurguladı. Bu stratejik hamle, gelecekteki olası yaptırım davaları için de emsal teşkil edebilecek nitelikte görülüyor.
Kelebek Hastalarının Yaşam Mücadelesi ve Petrol Gelirlerinin Dağıtımı
Yaşanan bu hukuki zaferin arkasında EB Evi ve hasta yakınlarının uzun soluklu adalet arayışı yatıyor. Golpayegani’nin yaptığı kapsamlı açıklamalara göre, EB Evi ve fedakâr hasta yakınlarının başlattığı kararlı hukuki girişimler neticesinde İran mahkemeleri, ABD yaptırımlarının savunmasız hastalar üzerindeki yıkıcı etkilerini somut bir gerekçe olarak ele alarak kritik bir petrol yüküne el konulmasına hükmetti. İran makamları, söz konusu stratejik petrol yükünün uluslararası piyasalarda gerçekleştirilen satışı neticesinde elde edilen tüm finansal gelirin, doğrudan yaptırımlardan zarar gören ve ilaç krizi yaşayan hastalara aktarılacağını bildirdi. Aslında bu sürecin ilk sinyalleri ağustos ayında da verilmişti; nitekim İran basınında yer alan o döneme ait haberlerde de ABD bağlantılı bir petrol yükünün mahkeme kararları doğrultusunda satıldığı ve elde edilen devasa gelirin epidermolizis bülloza hastaları için özel olarak ayrıldığı kamuoyuna duyurulmuştu.
Yaptırımların Sağlık Sektörüne Yıkıcı Etkisi ve Tıbbi Malzeme Krizi
İranlı yetkililerin ve sivil toplum temsilcilerinin paylaştığı bilgilere göre, Amerika Birleşik Devletleri tarafından Tahran yönetimine uygulanan ağır ekonomik ve sektörel yaptırımlar, kelebek hastalarının tedavisinde hayati bir yere sahip olan özel yara örtülerinin, sargı bezlerinin ve kritik tıbbi malzemelerin ülkeye güvenli bir şekilde ulaştırılmasını neredeyse imkansız hâle getirdi. EB Evi, tedavi malzemelerinin temininde yaşanan bu kronik ve çözülemeyen sorunların, hastaların günlük yaşam kalitesini son derece olumsuz yönde etkilediğini ve ne yazık ki son derece ciddi, geri dönülemez sağlık sorunlarına neden olduğunu her fırsatta savunuyor. Deri ve doku hassasiyetiyle bilinen bu hastaların acılarının hafifletilmesi adına, el konulan petrolden elde edilecek gelirlerin acilen tıbbi malzeme alımına dönüştürülmesi bekleniyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Tahran yönetiminin ABD yaptırımlarına karşı mahkeme kararlarıyla hayata geçirdiği bu tarihi tazminat hamlesi, kelebek hastalarının tedavi süreçlerine nefes aldırırken, uluslararası hukuk ve ambargo mücadelesinde de yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. Elde edilen gelirlerin doğrudan hastalara ulaştırılması için resmi süreçler titizlikle yürütülürken, benzer davaların gelecekte de artarak devam edeceği öngörülüyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika