İSTANBUL — Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi’nin (DİSK-AR) TÜİK ve İŞKUR verilerinden yararlanarak hazırladığı Eylül 2026 raporuna göre, dar tanımlı işsizlik oranındaki düşüşe karşın geniş tanımlı işsiz sayısı bir yılda 423 bin artarak 12 milyon 762 bine ulaştı ve resmi işsizlerin yüzde 83,7’si işsizlik ödeneği alamadı.
- Geniş tanımlı işsiz sayısı bir yıllık süreçte 423 bin kişi artış göstererek 12 milyon 762 bine yükseldi.
- Dar ve geniş tanımlı işsizlik oranları arasındaki makas açılmaya devam ederek 22,8 puana ulaştı.
- Resmi kayıtlardaki işsizlerin yüzde 83,7’si sosyal koruma mekanizmalarından biri olan işsizlik ödeneğinden yararlanamıyor.
- DİSK-AR raporu, Eylül 2024 ile Eylül 2026 arasındaki iki yıllık dönemde geniş tanımlı işsizlikteki toplam artışın 1 milyon 758 bin olduğunu ortaya koydu.
İstihdam Piyasasında Çift Kutuplu Tablo: Dar ve Geniş Tanımlı İşsizlik Makası Açılıyor
Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), TÜİK ve İŞKUR verilerinden yararlanarak kamuoyuna duyurduğu Eylül 2026 tarihli ‘DİSK-AR İşsizliğin Görünümü Raporu’ ile iş gücü piyasasındaki yapısal çelişkileri bir kez daha gözler önüne serdi. Rapora göre, mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,4 olarak gerçekleşirken, dar tanımlı işsiz sayısı ise 2 milyon 967 bin kişi olarak açıklandı. Buna karşın, uluslararası standartlar ve alternatif parametreler göz önüne alınarak DİSK-AR tarafından hesaplanan geniş tanımlı işsiz sayısı 12 milyon 762 bine ulaştı ve 13 milyon sınırına dayandı. Tarihsel verilere bakıldığında, dar tanımlı işsiz sayısının Eylül 2024’te 3 milyon 36 bin, Eylül 2025’te 3 milyon 26 bin ve Eylül 2026’da gerileyerek 2 milyon 967 bin olduğu görülmektedir. Aynı dönemde geniş tanımlı işsiz sayısının ise 11 milyon 4 binden 12 milyon 339 bine, oradan da 12 milyon 762 bine tırmandığı kaydedildi. Bu veriler, geniş tanımlı işsiz sayısının yıllık 423 bin, iki yıllık dönemde ise 1 milyon 758 bin arttığını net bir şekilde ortaya koymaktadır.
22,8 Puanlık Rekor Fark: Oranlar Arasındaki Uçurum Büyüyor
İş gücü piyasasındaki gerçek tablonun resmi istatistiklerin çok ötesinde ağırlaştığını gösteren en somut göstergelerden biri de dar ve geniş tanımlı oranlar arasındaki makasın açılmasıdır. Raporda yer alan detaylara göre, dar tanımlı işsizlik oranı Eylül 2024 ve Eylül 2025’te yüzde 8,5 seviyesindeyken, Eylül 2026’da yüzde 8,4’e geriledi. Buna karşın, geniş tanımlı işsizlik oranı Eylül 2024’te yüzde 27,5 iken, Eylül 2026’da yüzde 31,2 gibi yüksek bir seviyeye yükseldi. Dar ve geniş tanımlı işsizlik oranları arasındaki fark, Ocak 2022’de yaklaşık 11 puan civarındayken, Eylül 2026 itibarıyla 22,8 puana ulaştı. Bu durum, son dört hafta içinde aktif iş arama kanallarını kullanan ve iş bulması durumunda iki hafta içinde çalışmaya başlayabilecek dar tanımlı kesimin dışındaki milyonlarca vatandaşın, yani eksik istihdam edilenlerin, ümitsizlerin ve iş aramayıp çalışmaya hazır olanların yaşadığı krizin derinleştiğini kanıtlıyor. Nitekim rapordaki verilere göre, yaklaşık 4,3 milyon kişi mevcut koşullarda daha fazla saat çalışmak isteyip bu imkândan mahrum kalmaktadır.
Gelişmeler ve Beklentiler
DİSK-AR’ın Eylül 2026 raporu, resmi istihdam verilerinin arkasında saklanan derin ekonomik tahribatı ve sosyal güvenceden yoksun kitlelerin büyüklüğünü gözler önüne seriyor. Resmi işsizlerin yüzde 83,7’sinin işsizlik ödeneğinden yararlanamaması, sosyal devlet ve işsizlik sigortası fonlarının işlevselliği üzerine ciddi soru işaretleri doğururken; önümüzdeki dönemde izlenecek ekonomi politikalarının istihdam ve sosyal koruma odaklı olarak yeniden yapılandırılması zorunluluğunu acil bir gündem maddesi haline getiriyor.
Kaynak: BirGün Manşet