ANKARA — Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında stratejik iş birliğini derinleştirmeyi hedefleyen Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşülerek AKP, CHP ve MHP’nin ortak oylarıyla kabul edildi.
- Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan 16 maddelik Mekke Ortak Savunma Antlaşması Dışişleri Komisyonu’ndan geçti.
- Anlaşmaya göre taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak.
- Düzenlemenin yasalaşması için TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesi ve üç ülkenin onay süreçlerini tamamlaması gerekiyor.
TBMM Dışişleri Komisyonu’nda Kabul Edilen Süreç ve Genel Kurul Aşaması
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu’nda siyasi partilerin geniş mutabakatıyla ele alındı. Gerçekleştirilen çetin müzakereler sonucunda teklif, AKP, CHP ve MHP’nin oylarıyla kabul edilerek önemli bir eşiği geride bıraktı. Ancak stratejik öneme sahip bu uluslararası anlaşmanın hukuken yürürlüğe girebilmesi ve tam anlamıyla yasalaşabilmesi için TBMM Genel Kurulu’nda da görüşülerek kabul edilmesi şart koşuluyor. Meclis Genel Kurulu’ndaki oylama sürecinin ardından, anlaşmanın taraflarca iç hukuka uyarlanma süreçlerinin tamamlanması bekleniyor.
16 Maddelik Mekke Ortak Savunma Antlaşması’nın Kapsamı ve NATO Benzeri İlkeler
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan 16 maddelik Mekke Ortak Savunma Antlaşması, bölgesel güvenlik mimarisinde köklü değişiklikler vad ediyor. Antlaşmanın en dikkat çekici maddelerinden biri, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı bir saldırının, tüm taraflara yapılmış silahlı bir saldırı olarak kabul edilmesini öngörmesi. Dünyanın en büyük askeri ittifakı olan NATO’nun kolektif savunma ilkesine benzer hükümler içeren bu kapsamlı anlaşma, karşılıklı askeri destek ve güvenlik işbirliğini temel alıyor. Anlaşma çerçevesinde üç ülke arasında ortak askeri tatbikatların düzenlenmesi, askeri eğitim ve personel değişimi gerçekleştirilmesi kararlaştırılıyor. Ayrıca istihbarat paylaşımı, terörle mücadele operasyonları, savunma sanayisinde teknoloji transferi ve ortak üretim alanlarında derinlemesine iş birliği yapılması planlanıyor. Savaş, barış ve olağanüstü kriz durumlarında silah, mühimmat, yakıt ve diğer kritik askeri teçhizatın taraflarca karşılıklı olarak sağlanması da yine bu düzenlemede açıkça yer alıyor.
Koordinasyon Komitesi, Yürürlük Süreçleri ve 10 Yıllık Bağlayıcılık Kuralı
Stratejik ortaklığın sürdürülebilirliğini ve etkinliğini garanti altına almak amacıyla kurumsal mekanizmalar da inşa ediliyor. Anlaşmanın uygulanmasını koordine etmek ve denetlemek üzere üç ülkenin dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşan üst düzey bir komite kurulması öngörülüyor. Söz konusu komitenin sekretarya hizmetlerinin Suudi Arabistan’da bulunması kararlaştırıldı. Tarihî nitelikteki bu antlaşma, üç ülkenin de kendi ulusal hukuklarına göre gerekli onay süreçlerini eksiksiz tamamlamasının ardından resmi olarak yürürlüğe girecek. İstikrarın korunması adına, taraflar ilk 10 yıl boyunca bu anlaşmadan hiçbir şekilde çekilemeyecek. Bu 10 yıllık bağlayıcı sürenin dolmasının ardından ise ayrılmak isteyen tarafın en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunması şartı aranacak.
Gelişmeler ve Beklentiler
TBMM Dışişleri Komisyonu’ndan başarıyla geçen Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması, önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu’nun gündemine taşıınacak. Genel Kurul’daki onay aşamasının tamamlanması ve üç ülkenin karşılıklı onay süreçlerini bitirmesiyle birlikte yürürlüğe girecek olan antlaşma, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında uzun vadeli bir savunma ve güvenlik kalkanı oluşturmayı hedefliyor.
Kaynak: ANF Türkçe