İSTANBUL — Nöroloji, nöroşirürji, psikiyatri ve bilişsel nörobilim dünyasında insan beyninin anı oluşturma mekanizmalarına dair ezber bozan tarihi bir bilimsel keşif kamuoyuna duyuruldu. Cedars-Sinai Sağlık Bilimleri Üniversitesi araştırmacıları, beynin derinliklerindeki amigdalanın uzun süreli hafızanın şekillenmesinde ana filtre işlevi gördüğünü kanıtladı.
- Amigdalanın genel uzun süreli hafızanın şekillenmesinde ana filtre işlevi gördüğü kesin olarak kanıtlandı.
- Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan çalışma Alzheimer ve epilepsi tedavisinde yepyeni bir dönemin kapısını araladı.
- Araştırma verileri sara nöbeti odak tespiti için beyinlerine elektrot yerleştirilen 112 hastanın incelenmesiyle elde edildi.
- Amigdaladaki nöronal aktivite ne kadar yüksekse anısal hafızanın o kadar güçlü oluştuğu belgelendi.
Amigdalanın Gizli Rolü: Anıların Kalıcılığını İlk Görüşte Nasıl Belirliyor?
Yıllardır yalnızca korku, kaygı ve duygusal tepkilerle ilişkilendirilen beynin derinliklerindeki amigdala bölgesinin, genel uzun süreli hafızanın şekillenmesinde ana filtre işlevi gördüğü kanıtlandı. Cedars-Sinai Sağlık Bilimleri Üniversitesi araştırmacıları, beynin temporal lobunda bulunan ceviz büyüklüğündeki amigdala bölgesinin, hangi deneyimlerin uzun süreli hafızaya kaydedileceğini önceden belirlediğini saptadı. Prestijli Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan bu çığır açan çalışma, Alzheimer ve epilepsi tedavisinde yepyeni bir dönemin kapısını araladı. Araştırma bulguları; beyinde yüzler, hayvanlar ve manzaralar gibi belirli görsel kategorilere seçici olarak yanıt veren özel ‘kategori nöronları’ bulunduğunu gösterdi. Bir insan yeni bir görüntüyü ilk kez gördüğünde amigdaladaki bu özel nöronların tepki verme şiddeti, o görüntünün ileride hatırlanıp hatırlanmayacağını doğrudan öngörüyor.
112 Hasta Üzerinde Gerçekleştirilen Tarihi Araştırmanın Detayları ve Uzman Görüşleri
Cedars-Sinai Nöral Bilim ve Tıp Merkezi Direktörü Prof. Dr. Ueli Rutishauser, amigdalanın bir süzgeç gibi çalışarak günlük deneyimlerin küçük bir kısmını uzun süreli belleğe aktarılmak üzere işaretlediğini belirtti. Çalışmanın verileri, sara (epilepsi) nöbetlerinin odağını tespit etmek amacıyla beyinlerine cerrahi yöntemlerle elektrot yerleştirilmiş 112 hastadaki tekil nöron hareketlerinin incelenmesiyle elde edildi. Katılımcılara önce hiç görmedikleri görseller gösterildi ve günün sonunda bu görselleri hatırlama yetenekleri ölçüldü. Elde edilen hücresel veriler, amigdaladaki nöronal aktivite ne kadar yüksekse anısal hafızanın (epizodik bellek) o kadar güçlü oluştuğunu belgelendirdi. Bu olağanüstü bulgular, insan belleğinin işleyişine dair bilinen tüm ezberleri kökten değiştirirken, modern tıp dünyasında da büyük bir heyecan yarattı.
Gelişmeler ve Beklentiler
Bu devrim niteliğindeki keşif, yalnızca temel bilim açısından değil, klinik nöroloji ve nöromodülasyon tedavileri açısından da tarihi önem taşıyor. Araştırmacılar, Alzheimer hastalığı ve temporal lob epilepsisinde görülen ağır hafıza kayıplarının amigdaladaki bu etiketleme mekanizmasının bozulmasından kaynaklanabileceğini vurguluyor. Uzmanlar, gelecekte amigdala bölgesine yönelik hücresel tedaviler ve nöromodülasyon yöntemleri uygulanarak Alzheimer hastalarında hafıza kayıplarının önüne geçilebileceği veya tedavi edilebileceği yönünde büyük bir umut besliyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika