ANKARA — Türkiye’nin kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırlarını kapsayan Mavi Vatan doktrini çerçevesinde stratejik gelişmeler yaşanırken, Libya doğusundaki Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi’nin 2020 yılındaki ret kararını kaldırarak 20 Ekim 2026 tarihinde Türkiye ile yapılan deniz yetki alanı anlaşmasını onaylaması Ankara’da ve uluslararası kamuoyunda son dakika olarak yankı buldu.
- Türkiye’nin karasuları Karadeniz’de 12 mil, Ege ve Akdeniz’de 6 mil olarak uygulanıyor.
- 27 Kasım 2019’da imzalanan Türkiye-Libya MEB Mutabakat Muhtırası BM’ye kaydedildi.
- Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi, 2020’deki ret kararını kaldırarak anlaşmayı 20 Ekim 2026’da onayladı.
- Yunanistan ve Mısır’ın 6 Ağustos 2020’de imzaladığı anlaşma, Türkiye-Libya koridorunu kestiği için ‘yok hükmünde’ sayılıyor.
Mavi Vatan ve Deniz Yetki Alanlarının Hukuki Çerçevesi
Türkiye’nin kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırları, karasuları ötesindeki “deniz yetki alanı”nı oluşturmaktadır. Bu alana kısaca Mavi Vatan demek mümkündür. Mavi Vatan içinde “karasuları” tam egemenlik alanıdır. Karadeniz’de 12 mil, Ege ve Akdeniz’de 6 mil olarak uygulanmaktadır. Kıta sahanlığı ve MEB, genel bir kural olarak kıyı çizgisi boyunca belirlenen esas hatlardan itibaren 200 mil olarak belirlenir. Kıta sahanlığı, deniz yatağı ve toprak altını kapsarken, MEB deniz tabanına ilave olarak, su kütlesinden de “ekonomik” olarak faydalanmaya olanak sağlar. Kıta sahanlığının ilan edilmesine gerek yoktur ancak MEB’in devletler tarafından resmen ilan edilmesi ve Birleşmiş Milletler’e kaydedilmesi gerekmektedir. Bu hukuki parametreler doğrultusunda Türkiye, Doğu Akdeniz’deki hak ve menfaatlerini uluslararası hukuk temelinde kararlılıkla korumaktadır.
Libya ile Tarihi Mutabakat ve Tobruk’un Onay Kararı
Türkiye ile Trablus merkezli Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında, 27 Kasım 2019’da imzalanan Deniz Yetki Alanlarının (MEB) Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası ile Türkiye ve Libya arasındaki Deniz Yetki Alanı sınırları (MEB) belirlenmiş ve iç hukuk onay işlemleri tamamlanarak Birleşmiş Milletler’e kaydedilmiştir. Sürecin devamında, Libya doğusuna hâkim Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi, anlaşma hakkındaki 2020 ret kararını kaldırarak 20 Ekim 2026’da anlaşmayı onaylamıştır. Bu gelişme, iki ülke arasındaki iş birliğini derinleştirirken, bu yeni adım esas itibariyle 27 Kasım 2019 anlaşmasını tamamlamış ve sahadaki hukuki zeminini daha da tahkim etmiştir.
Gelişmeler ve Beklentiler
Bölgedeki bu kritik hukuki ve diplomatik gelişmeler sürerken, Yunanistan “adaların deniz yetki alanı olduğu” iddiasıyla, Türkiye-Libya Deniz Yetki Alanı anlaşmasına karşı çıkmıştır. Bu bağlamda, 6 Ağustos 2020’de Mısır ile benzer bir anlaşma (MEB) yaparak ayrı bir yetki alanı iddiasında bulunmuştur. Yunanistan-Mısır Deniz Yetki Alanları Anlaşması ile belirlenen deniz yetki alanı, 2019 yılında Türkiye ve Libya arasında yapılan anlaşmada belirlenen koridoru tam ortasından kesmektedir. Bu nedenle Türkiye, bu anlaşmayı kabul etmemiş ve hukuki açıdan “yok hükmünde” saydığını resmi olarak ilan etmiştir.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika