PEKİN — Çin’de yürütülen ve 87 binden fazla kişinin sekiz yılı aşkın süreyle izlendiği kapsamlı araştırma, günlük gün ışığı alma süresinin demans (bunama) gelişme riskiyle doğrudan bağlantılı olduğunu kanıtladı. Guangzhou Tıp Üniversitesi araştırmacılarının imza attığı çalışma, günde 42 dakikadan az gün ışığı almanın beyin sağlığı üzerinde yıkıcı etkiler yarattığını ve tıp dünyasında kabul görmüş 6 temel risk faktöründen daha güçlü bir gösterge olduğunu ortaya koydu.
- Günde ortalama 0,7 saatten (42 dakika) az parlak gün ışığı alan kişilerde demans riski belirgin şekilde yükseliyor.
- Açık havada 1.000 lüks ve üzeri ışığa düzenli maruz kalmak demans riskini yüzde 16 oranında azaltıyor.
- Araştırma sonuçları, General Psychiatry dergisinde yayımlanarak uluslararası tıp dünyasında geniş yankı uyandırdı.
87 Bin Kişilik Kapsamlı Araştırma: Gün Işığı Eksikliği ve Beyin Sağlığı
Nörolojik rahatsızlıklar ve yaşlılığa bağlı hafıza kayıpları üzerine yürütülen bilimsel çalışmalara bir yenisi daha eklendi. Çin’deki Guangzhou Tıp Üniversitesi araştırmacılarının imza attığı geniş çaplı araştırma, günlük gün ışığı alma süresi ile demans (bunama) gelişme riski arasında doğrudan bir ilişki olduğunu gözler önüne serdi. 87 binden fazla kişinin sekiz yılı aşkın süre boyunca titizlikle izlendiği çalışma, kapalı alanlarda uzun süre vakit geçirmenin ve yetersiz ışık almanın beyin fonksiyonlarını nasıl olumsuz etkilediğini açıkça gösterdi. General Psychiatry dergisinde tüm detayları paylaşılan araştırmada, katılımcıların gece ve gündüz maruz kaldıkları ışık miktarı bileklerine takılan ivmeölçerli özel cihazlarla anlık olarak kayıt altına alındı. Elde edilen bilimsel veriler, günde ortalama 0,7 saatten (42 dakika) daha az parlak gün ışığı alan kişilerin demansa yakalanma olasılığının belirgin bir şekilde yükseldiğini net bir şekilde kanıtladı.
Kritik Eşik: 42 Dakika Kuralı ve Demans Risk Faktörleri
Çalışmayı başarıyla yürüten Dr. Hongliang Feng ve uzman ekibi, günlük 42 dakikadan az ışık almanın, tıp dünyasında uzun süredir kabul görmüş 6 temel demans risk faktöründen çok daha güçlü ve tehlikeli bir gösterge olduğunu vurguladı. Yeterli gün ışığı almamak, beyindeki biyolojik saat ve sinir hücresi sağlığını doğrudan etkileyebilen bağımsız bir risk unsuru olarak tanımlandı. Araştırma sonuçları, gün içinde maruz kalınan ışık şiddetinin artmasının ise beyin üzerinde koruyucu bir etki yarattığını kanıtladı. Açık havada bulutlu bir güne denk gelen 1.000 lüks üzerindeki ışık seviyesine düzenli maruz kalan bireylerde demans riskinin yüzde 16 oranında azaldığı tespit edildi. Işık şiddetinin 5.000 lüks ve üzerine çıktığı, yani açık ve güneşli hava koşullarının yaşandığı durumlarda ise zihinsel gerileme riskindeki düşüşün çok daha belirginleştiği kaydedildi. Bilim insanları, gün içinde açık havada vakit geçirmenin beyin dokusunu koruyucu bir kalkan işlevi görebileceğinin altını çiziyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Araştırma kapsamında incelenen ve dikkat çeken bir diğer önemli unsur ise gece maruz kalınan yapay ışıklar ile demans gelişimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir bağlantı bulunamaması oldu. Bu durum, beyin sağlığı ve sirkadiyen ritim açısından asıl belirleyici faktörün gece değil, gündüz saatlerinde alınan doğal ışık olduğunu bir kez daha kanıtladı. Uzmanlar, modern yaşamın getirdiği kapalı alan alışkanlıklarının acilen gözden geçirilmesi gerektiğini belirterek, gelecek dönemde halk sağlığı politikalarında doğal gün ışığından yararlanma oranlarının artırılmasına yönelik yeni kılavuzların hazırlanmasını bekliyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika