İRAN — Uluslararası Siyasi Tutsaklar Günü vesilesiyle bir açıklama yayımlayan Kürt aktivistler, İran’da aralarında kadın hakları savunucularının da bulunduğu en az 14 Kürt siyasi tutsağın adil yargılama hakkından mahrum bırakılarak idam riskiyle karşı karşıya kaldığını duyurdu.
- İran’da aralarında Pexşan Ezîzî ve Werîşe Muradî’nin de olduğu 14 Kürt siyasi tutsak idam tehlikesi altında.
- Aktivistler, yargılama süreçlerinin gizli yürütüldüğünü, işkence ve zorla itiraf baskısı uygulandığını vurguladı.
- Ocak 2026 eylemlerinde tutuklanan bazı isimlerin somut delil olmaksızın idama mahkum edildiği bildirildi.
İran’da 14 Kürt Siyasi Tutsak Neden İdam Tehlikesi Yaşıyor?
Kürt aktivistler, Uluslararası Siyasi Tutsaklar Günü dolayısıyla yayımladıkları kapsamlı açıklamada, İran genelinde en az 14 Kürt siyasi tutsağın idam riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek, tutsakların maruz kaldığı ağır baskı ve hak ihlallerine dikkat çekti. Açıklamada, söz konusu tutsaklar hakkındaki yargılama süreçlerinin adil olmadığını ve gizli yürütüldüğünü vurgulayan aktivistler; işkence, zorla itiraf alma baskısı ve savunma hakkının açıkça ihlal edilmesi gibi hukuk dışı uygulamalar karşısında uluslararası kamuoyunu acil duyarlılığa ve harekete geçmeye çağırdı. Hak ihlallerinden doğrudan sorumlu olan kişi ve mercilerin hesap vermesinin sağlanması gerektiğinin altı çizildi.
Hangi İsimler İdam Riski Altında ve Süreç Nasıl İşliyor?
Açıklamada haklarında idam kararı verilen veya bu riskle yaşayan siyasi tutsakların kimlikleri tek tek paylaşıldı. Buna göre risk altındaki isimler şunlardır: Pexşan Ezîzî, Werîşe Muradî, Hatem Özdemir, Yousef Ahmadi, Pezhman Touberehrizi, Arman Marefati, Mohammad Faraji, Raouf Sheikh-Maroufi, Mohsen Eslamkhah, Khosrow Mohammadnia, Masoud Toushmalani, Sirwan Shabani, Borzou Rezaei ve Omran Amani. Özellikle Khosrow Mohammadnia, Masoud Toushmalani, Sirwan Shabani, Borzou Rezaei ve Omran Amani’nin Ocak (2026) eylemlerinde tutuklandıkları ve idama mahkum edildikleri bildirilirken, bu kişilerin yargılanma sürecinde hiçbir somut delile ulaşılamadığına dikkat çekildi. Öte yandan, haklarında verilen idam cezaları bozulduktan sonra tekrar mahkum edilen Pexşan Ezîzî, Werîşe Muradî, Hatem Özdemir ve Yousef Ahmadi son derece yüksek bir idam riski altında bulunuyor. Örneğin, Kürt siyasi aktivist ve Doğu Kürdistan Özgür Kadınlar Topluluğu (KJAR) üyesi Werîşe Muradî hakkında Tahran Devrim Mahkemesi 15’inci Şubesi, 14 Ekim’de ikinci kez idam kararı verdi. Yargıtay daha önce eksik soruşturma ve yargılama sürecindeki aksaklıklar nedeniyle ilk kararı bozmuştu; ancak avukatları mahkemenin bu eksiklikleri gidermeksizin cezayı yeniden hükme bağladığını belirtti. Yüksek Mahkeme ayrıca Pexşan Ezîzî, Hatem Özdemir ve Yousef Ahmedi hakkındaki kararları onamış, Ahmadi’ye verilen iki ölüm cezasından biri para ve hapis cezasına dönüştürülse de ‘silahlı isyan’ suçlamasıyla aldığı diğer ölüm cezası varlığını korumaktadır.
Gelişmeler ve Beklentiler
Uluslararası insan hakları örgütleri ve aktivistler, İran yargısının hukuki normları ve evrensel adalet ilkelerini hiçe sayarak verdiği bu idam kararlarının derhal durdurulması için baskılarını artırıyor. Önümüzdeki süreçte, özellikle Yüksek Mahkeme nezdindeki itirazlar ve uluslararası diplomatik girişimlerin tutsakların hayatını kurtarmada kritik rol oynaması beklenirken, hak ihlallerinden sorumlu yetkililerin uluslararası hukuk önünde hesap vermesi için çağrılar yineleniyor.
Kaynak: ANF Türkçe