İRAN — İran rejiminin ülkedeki Kürt nüfusa yönelik sistematik baskı, gözaltı ve hak ihlalleri dalgası hız kesmeden devam ederken; Urmiye Merkez Hapishanesi’nde tutulan diyabet hastası siyasi tutsak Fehîm Ebadî’nin kritik tedaviye erişim taleplerinin reddedildiği, farklı kentlerde ise çok sayıda Kürt yurttaş ile kültür aktivistinin gözaltına alınarak ağır hapis cezalarına çarptırıldığı bildirildi.
- Diyabet hastası siyasi tutsak Fehîm Ebadî’nin tıbbi izin talepleri reddedilerek tedavi hakkı engelleniyor.
- İki yıl önce Urmiye’de gözaltına alınan Ebadî hakkında verilen 5 yıllık hapis cezası daha sonra 45 aya düşürüldü.
- İlam vilayetinin Malekşah bölgesinde yaşayan Muhammed Riza, 29 Ekim sabahı evine yapılan baskınla bilinmeyen bir yere götürüldü.
- Tebriz Üniversitesi felsefe doktora öğrencisi ve kültür aktivisti Metin Feremerzpûr ‘devlete karşı propaganda’ iddiasıyla Mahabad Cezaevi’ne gönderildi.
Sağlık Hakkına Erken Müdahale Engeli: Fehîm Ebadî Vakası
Kürdistan İnsan Hakları Ağı’nın (KHRN) kamuoyuyla paylaştığı son raporlar, İran rejiminin cezaevlerindeki hak ihlallerinin boyutlarını gözler önüne seriyor. Bu kapsamda, Urmiye Merkez Hapishanesi’nde tutuklu bulunan diyabet hastası Kürt tutsak Fehim Ebadî’nin durumu endişe verici bir boyuta ulaştı. Edinilen bilgilere göre, Ebadî’nin hayati önem taşıyan tıbbi izin talepleri yetkililer tarafından reddediliyor ve hastane dışındaki sağlık hizmetlerine erişimi sistematik olarak engelleniyor. İki yıl önce Urmiye’de rejim güçleri tarafından gözaltına alınan Ebadî, yargılandığı mahkemede ‘Kürdistan İşçi Partisi (PKK) üyesi olmak’ iddiasıyla suçlanmış ve ilk aşamada 5 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Yargılama sürecindeki itirazlar ve üst mahkeme değerlendirmeleri sonucunda bu ceza daha sonra 45 aya indirildi. Ancak cezaevindeki ağır koşullar ve tedavi hakkının gasp edilmesi, Ebadî’nin yaşam hakkını doğrudan tehdit eden unsurlar arasında yer alıyor.
Şafak Baskınları ve Keyfi Gözaltılar: Muhammed Riza ile Metin Feremerzpûr Örneği
İran genelinde Kürtlere yönelik baskılar yalnızca hapishanelerle sınırlı kalmayıp sokaklara ve evlere kadar uzanıyor. İlam vilayetinin Malekşah bölgesinde ikamet eden Muhammed Riza, rejim güçlerinin düzenlediği operasyonla gözaltına alınarak meçhul bir yere nakledildi. KHRN’nin aktardığı detaylara göre, Muhammed Riza, 29 Ekim sabahının erken saatlerinde, herhangi bir yasal tutuklama kararı veya mahkeme emri ibraz edilmeksizin ailesinin evinden zorla alındı. Riza’nın hangi somut gerekçeyle veya suçlamayla gözaltına alındığına dair ailesine ve insan hakları savunucularına henüz resmi bir bilgilendirme yapılmadı. Benzer bir hak ihlali de akademik alanda yaşandı. Kürt kültür aktivisti ve Tebriz Üniversitesi felsefe doktora öğrencisi Metîn Feremerzpûr, ‘devlete karşı propaganda’ suçlamasıyla rejim güçleri tarafından hedef alındı. Feremerzpûr, 8 Temmuz tarihinde Mahabad’daki Şêx Şaltut Parkı’nda darp edilerek ve fiziksel şiddet uygulanarak gözaltına alındı. Bir süre sonra serbest bırakılan aktivist, yeniden ifade vermesi gerektiği gerekçesiyle emniyete çağrıldığı esnada tekrar gözaltına alınarak Mahabad Cezaevi’ne gönderildi.
Gelişmeler ve Beklentiler
Kürdistan İnsan Hakları Ağı’nın (KHRN) son raporlarında yer alan bilgilere göre, baskı dalgası Urmiye Merkez Hapishanesi’ne sevk edilen diğer isimlerle de derinleşti. Siyasi tutsaklar Mîlad Nasirîran ve Afşîn Ezîzî hakkında da mahkemeler tarafından yeni hapis cezaları verildiği açıklandı. Buna göre Nasirîran hakkında 11 ay, Ezîzî için ise 3 yıl hapis hükmü tesis edildi. İran rejiminin bu politikaları, bölgedeki sivil toplum ve insan hakları örgütleri tarafından yakından takip edilirken, uluslararası kamuoyunun ve insan hakları savunucularının Tahran yönetimi üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor. Resmi süreçlerin şeffaf yürütülmemesi ve tutukluların temel haklarından mahrum bırakılması, ülkedeki toplumsal huzursuzluğu ve gerilimi tırmandıran temel faktörler arasında gösteriliyor.
Kaynak: ANF Türkçe