Üretici ile market arasındaki rekor fiyat farkı: Limonda yüzde 999,2!

ANKARA — Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin (TZOB) ekim ayı raporuna göre, üretici ile market arasındaki fiyat uçurumu yüzde 999,2 oranıyla rekor kırdı. Üreticide 3 lira 90 kuruş olan limon market raflarında 42 lira 87 kuruşa alıcı bulurken, tarımsal girdi maliyetlerindeki fahiş artışlar ve pazardaki dalgalanmalar hem üreticiyi hem de tüketiciyi çıkmaza soktu.

Üretici ile Market Arasındaki Fiyat Uçurumu: Rekor Limonda

Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin (TZOB) yayımladığı ekim ayı raporu, tarım sektöründeki tedarik zinciri krizini ve üretici ile tüketici arasındaki derin fiyat uçurumunu bir kez daha gözler önüne serdi. Rapora göre, üretici ile market arasındaki fiyat farkı yüzde 999,2 ile en fazla limonda görüldü. Üreticide 3,90 lira olan limon, market raflarında 42,87 liraya (3 lira 90 kuruş olan limon markette 42 lira 87 kuruşa) satıldı. Limondaki bu devasa fiyat farkını yüzde 333,6 ile kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile fındık izledi. Detaylı verilere bakıldığında; üreticide 135 lira olan kuru incir markette 585 lira 41 kuruşa, 12 lira 50 kuruş olan havuç 47 lira 84 kuruşa, 21 lira 66 kuruş olan elma 72 lira 17 kuruşa ve son olarak üreticide 350 lira olan fındık ise bin 164 lira 77 kuruşa satılarak tüketicinin cebini yaktı.

Ekim Ayında Raf ve Tarlada Fiyatı En Çok Artan Ürün Domates Oldu

Ekim ayında markette işlem gören 36 ürünün 25’inde fiyat artışı yaşanırken, 11 üründe ise fiyat düşüşü görüldü. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 62,9 oranındaki artışla domates oldu. Domatesi yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan takip etti. Buna karşın markette fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 16,5 ile limon olarak kayıtlara geçti. Üretici cephesinde ise incelenen 28 ürünün 15’inde fiyat artışı, 9’unda düşüş yaşanırken, 4 ürünün fiyatında herhangi bir değişiklik meydana gelmedi. Üreticide de fiyatı en fazla artan ürün yüzde 76,1 ile yine domates oldu. Öte yandan üreticide fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 44,3 ile limon olarak açıklandı. TZOB uzmanları zeytinyağı fiyatlarındaki düşüşü yeni hasat dönemiyle birlikte zeytin arzının artmasına, limondaki düşüşü erkenci çeşitlerin hasadının sürmesine, patates fiyatlarındaki gerilemeyi ise depo fazlası ürünlerin düşük arz dengesine bağladı.

Tarımsal Girdi Maliyetlerindeki Fahiş Artış Üreticiyi Zorluyor

Tarımsal üretimdeki sürdürülebilirliği tehdit eden en büyük unsurlardan biri olan girdi maliyetleri, TZOB ekim ayı raporunda tüm çıplaklığıyla yer aldı. Rapora göre, üreticinin en temel gider kalemlerinden biri olan mazot fiyatı son bir yılda yüzde 73,4 oranında artış gösterdi. Aynı şekilde tarımsal verimlilik için hayati önem taşıyan gübre fiyatları da ürün çeşidine göre yüzde 18,3 ile yüzde 67,7 arasında değişen oranlarda zamlandı. Gübre, mazot, ilaç, tohum ve yem gibi kalemlerde yaşanan bu önlenemez maliyet artışları, tarladan sofraya uzanan zincirdeki fiyat patlamalarının temel tetikleyicisi olarak öne çıkıyor. Üreticiler artan maliyetler altında ezilirken, tüketici de market raflarındaki fahiş etiketlerle mücadele etmek zorunda kalıyor.

Gelişmeler ve Beklentiler

TZOB tarafından paylaşılan ekim ayı verileri, tarım sektöründe acil yapısal reformlara ve tedarik zincirindeki denetimlerin artırılmasına olan ihtiyacı bir kez daha gözler önüne serdi. Uzmanlar, girdi maliyetlerindeki artışlar dizginlenmediği ve üretici-tüketici arasındaki aracı marjları makul seviyelere çekilmediği sürece, gıda enflasyonunun Türkiye ekonomisinin en önemli kronik sorunlarından biri olarak kalmaya devam edeceğini vurguluyor. Resmi kurumların ve tarım birliklerinin önümüzdeki dönemde girdi desteklerini artırmaya yönelik yeni stratejiler geliştirmesi bekleniyor.

Kaynak: Evrensel