İSTANBUL — Modern yaşamın getirdiği masa başı çalışma alışkanlıkları ve uzun süreli oturma eylemi, küresel ölçekte ciddi sağlık sorunlarını tetiklerken; uzmanlar bu riskleri dengelemek için ‘tesadüfi egzersiz’ olarak bilinen NEAT formülünü öneriyor. Gün içinde bilinçsizce yapılan bacak sallama, ev işleri, kısa yürüyüşler ve duruş değiştirme gibi küçük hareketlerin erken ölüm ve kardiyovasküler hastalık riskini azalttığı bilimsel olarak kanıtlandı.
- Günde sadece birkaç dakikalık küçük hareketler erken ölüm ve kardiyovasküler hastalık riskini azaltıyor.
- Bilinçli egzersizler dışında yapılan ‘egzersiz dışı aktivite termogenezi’ (NEAT), spor salonuna gitme fırsatı bulamayanlar için hayat kurtarıyor.
- Sürekli bacak sallamak, hareketsiz oturmaya kıyasla yaklaşık %16 daha fazla enerji yakılmasını sağlıyor.
- Bulaşık yıkamak, omuzları gevşetmek ve ayakları esnetmek gibi basit eylemler kan damarı fonksiyonunu koruyor.
Ne Oldu: Tesadüfi Egzersiz (NEAT) Nedir ve Neden Gündemde?
Gün boyunca masada, araçta veya koltukta geçirilen uzun saatler, modern yaşamın en yaygın alışkanlıkları arasında yer alıyor. Birçok küresel araştırma, hareketsiz bir yaşam tarzının ciddi sağlık sorunları riskini artırdığını ortaya koyarken, yoğun tempoda egzersiz için zaman bulmak her zaman mümkün olmuyor. Tam da bu noktada, bilinçli egzersizler dışında yapılan hareketleri ifade eden ‘egzersiz dışı aktivite termogenezi’ veya bilinen adıyla NEAT (Tesadüfi Egzersiz) devreye giriyor. Yeni Zelanda’daki Auckland Teknoloji Üniversitesi’nden araştırma görevlisi Anantha Narayanan, bu kavramın uyku, yemek yeme veya bilinçli egzersiz dışında hareket için kullanılan herhangi bir enerjiyi kapsadığını belirtiyor. Günlük hareketin mutlaka spor salonlarında yapılması gerekmiyor; bulaşık yıkamak, otururken bacağı hareket ettirmek veya duruşu değiştirmek de bu kapsamda değerlendiriliyor.
Kimi Nasıl Etkileyecek: Küçük Hareketler Vücutta Neyi Değiştiriyor?
Uzmanlar, gün içinde bilinçsizce yapılan bacak sallama, ev işleri veya kısa yürüyüşler gibi ‘tesadüfi egzersizlerin’ uzun süreli oturmanın yarattığı sağlık risklerini dengeleyebileceğini belirtiyor. Yapılan araştırmalar, günde sadece birkaç dakikalık bu küçük hareketlerin erken ölüm ve kardiyovasküler hastalık riskini azalttığını ortaya koyuyor. Narayanan, omuzları gevşetmek, ayakları esnetmek veya duruşu değiştirmenin de sayıldığını vurgulayarak, bu küçük hareketlerin kalori yakımına, kardiyovasküler hastalık riskinin azaltılmasına ve genel sağlığın korunmasına yardımcı olan güçlü birer araç olduğunu ifade ediyor. Uzun süre oturulduğunda kaslar hareketsiz kalıyor ve kan dolaşımından glikozun temizlenmesine yardımcı olan kas kasılmaları azalıyor. Ancak araştırmalar, bacak sallamanın kas aktivitesini artırarak hareketsiz oturmaya kıyasla daha fazla kalori yakılmasını sağlıyor. Yapılan küçük bir araştırma, sürekli bacak sallamanın hareketsiz oturmaya kıyasla yaklaşık %16 daha fazla enerji yaktığını ortaya koyuyor. Narayanan, bu alışkanlığın kan damarı fonksiyonunu korumaya ve kan şekeri kontrolünü iyileştirmeye de katkı sağladığını belirtiyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Planlanmış aktivitelerin aksine, rastgele hareket etmek için özel bir zaman ayırmak gerekmiyor. Avustralya’daki Monash Üniversitesi’nden ve küresel sağlık otoritelerinden uzmanlar, önümüzdeki süreçte modern çalışanların günlük rutinlerine bu küçük hareketleri bilinçli birer alışkanlık olarak entegre etmesinin, kronik rahatsızlıkların önlenmesinde kritik bir rol oynamasını bekliyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika