ANKARA — Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün (MAPEG) 2027 Bütçe Teklifi verileri, Türkiye’nin madencilik ve enerji sektöründeki çarpıcı tabloyu gözler önüne serdi. Resmi verilere göre maden işletme ruhsat sayısında bu yıl hedeflerin üzerine çıkılarak geçen yılın rakamları katlanırken, denetimi yapılan üretim izni ve ruhsatların toplam işletme izinli ruhsatlara oranında ise hedeflerin gerisinde kalındı. Öte yandan yerli doğalgaz üretim miktarında da konulan hedeflerin tutturulamadığı raporlandı.
- Maden işletme ruhsat sayısında bu yıl hedefler aşıldı ancak denetim oranlarında geçen yılın da altına düşüldü.
- Maden arama ruhsatlarında hedef bin 850 iken yıl sonu gerçekleşme tahmini 500’de kaldı.
- Yerli doğalgaz üretiminde bu yıl 4.9 milyar metreküplük hedefe karşın 3.2 milyar metreküp üretim gerçekleşecek.
- Madencilik sektörü ihracatı 6.5 milyar dolarlık öngörüye karşın 6 milyar dolar seviyesinde kalacak.
Ruhsat Sayılarında Rekor Artış, Denetimde İse Büyük Oranda Sapma Yaşandı
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün (MAPEG) 2027 Bütçe Teklifi’ne yansıyan rakamlar, sektördeki arz ve denetim dengesizliğini net bir şekilde ortaya koydu. Geçen yıl denetimi yapılan işletme izinli ruhsat sayısı 10 bin 944 seviyesindeyken, bu yıl bu sayı 8 bin 400’de kaldı. Kurum, gelecek yıl için ise denetim noktasında 8 bin 450 hedefi koydu. Bir yılda denetimi yapılan üretim izni ve ruhsatların toplam işletme izinli ruhsatlara oranına bakıldığında ise tablo daha çarpıcı bir hal alıyor. Geçen yıl bu oran yüzde 84.62 iken, bu yıl yüzde 87’ye çıkması öngörülüyordu. Ancak yıl sonu gerçekleşme beklentisi yüzde 64.6 gibi, hedeflerin oldukça altında bir seviyede kaldı. Gelecek yıl için öngörülen hedef ise yüzde 64.7 olarak belirlendi. Arama ve işletme ruhsatlarındaki hareketlilik de dikkat çekti. Bir yılda verilen maden arama ruhsatı sayısı geçen yıl 672 olarak kayıtlara geçerken, bu yıl bin 850 olarak hedeflenmişti; ancak yıl sonu için gerçekleşme tahmini 500’de kaldı. Buna karşın, bir yılda verilen maden işletme ruhsatı sayısı geçen yıl 456 iken, bu yıl 680’e çıkması öngörüldü ve yıl sonu itibarıyla hedefin de üzerine çıkarak 800 olması bekleniyor. Gelecek yıl için ise maden işletme ruhsatı hedefi bin olarak konuldu.
Petrol ve Maden Sahası İhalelerinde Beklentilerle Gerçekleşmeler Arasındaki Farklar
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı MAPEG verileri, petrol arama ve tesis işletme ruhsatları ile ihale edilen maden sahalarında da önemli değişimleri işaret etti. Bir yılda verilen petrol arama ruhsatı sayısı geçen yıl 8 iken, bu yıl 18’e yükseldi. Buna karşılık, bir yılda verilen petrol tesisi işletme ruhsat sayısı geçen yıl 3 seviyesindeyken, bu yıl sadece birde kalacak. İhalesi yapılan maden sahası sayısı incelendiğinde, geçen yıl 878 sahanın ihale edildiği görülüyor. Bu yıl için bin 500 saha ihalesi hedeflenmişti, ancak yıl sonu gerçekleşmesinin 750 seviyesinde kalması bekleniyor. Resmi verilere göre, ülkenin görünür linyit rezervi de gerileme kaydetti; geçen yıl 22.03 milyar ton olan görünür linyit rezervi, bu yıl 20.4 milyar tona düştü. Sektörün dış ticaretine yansıyan verilere göre ise bu yıl madencilik sektörü ihracatının 6.5 milyar dolar olması öngörülmüştü, ancak gerçekleşmenin 6 milyar dolarda kalacağı öngörüldü.
Gelişmeler ve Beklentiler
Yerli enerji üretiminde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Yerli doğalgaz üretim miktarında bu yıl gerçekleşme hedefin altında kalırken, geçen yıl yıllık yerli doğalgaz üretim miktarı 3 milyar 207 milyon metreküp olarak gerçekleşmişti. Bu yıl için 4.9 milyar metreküp hedefi konulmuş olmasına rağmen, verilere göre yıl sonunda gerçekleşmenin 3 milyar 250 milyon metreküpte kalması bekleniyor. Gelecek yıl için ise yine 4.9 milyar metreküplük iddialı bir hedef belirlendi. Yerli ham petrol üretim miktarının geçen yıl 47.2 milyon varil olduğu kaydedilirken, tüm bu veriler ışığında MAPEG’in bütçe teklifi ve gelecek döneme ilişkin hedefleri sektör paydaşları tarafından yakından takip ediliyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika