İSTANBUL — Eğitimden barınmaya, ekonomik güvencesizlikten ekolojik kaygılara kadar uzanan derin krizler, dünyada ve Türkiye’de Z kuşağını sokağa iterken; Nepal’den Almanya’ya yayılan gençlik isyanları mevcut düzene itirazı büyütüyor.
- Küresel Güney’den Avrupa’ya yayılan Z kuşağı isyanları Berlin dahil olmak üzere pek çok kentte on binlerce genci sokağa döktü.
- Eğitime ayrılan bütçe yetersizliği, zorunlu askerlik dayatması ve ekolojik krizler protestoların ana eksenini oluşturuyor.
- Kuşak analizlerinin kökeni pazarlama teorilerine dayanmasına rağmen, içinde yaşanılan ekonomik ve politik koşullar gençliği ortak bir mücadele zemininde buluşturuyor.
- Türkiye’deki gençlerin değişim mücadelesini şekillendirecek dinamikler, artan ekonomik ve toplumsal baskılar gölgesinde yeniden tartışılıyor.
Küresel Güney’den Avrupa’ya Z Kuşağı Dalgası
Eğitimden barınmaya, ekonomik güvencesizlikten ekolojik kaygılara uzanan kronik sorunlar, Z kuşağını tarihin sahnesine doğrudan ve sert bir aktör olarak çıkarıyor. Nepal, Bangladeş, Sri Lanka, Kenya gibi Küresel Güney ülkelerinden kıvılcım alan, şimdi de tüm Avrupa’yı etkisi altına alan küresel bir Z kuşağı isyanından söz ediliyor. En son Almanya’da doğrudan kendini Z kuşağı olarak adlandıran bir gençlik hareketinin öncülük ettiği gösterilere başta başkent Berlin olmak üzere ülkenin belli başlı tüm kentlerinde on binlerce kişi katıldı. Bu kitlesel öfkenin ve sokağa çıkışın arkasında yatan temel motivasyonlar ise net bir şekilde şekilleniyor: Eğitime ayrılan bütçenin yetersizliği, zorunlu askerliğin yeniden dayatılması politikaları ve derinleşen ekolojik kaygılar yürüyüşlerin ana temasını oluşturuyor. Avrupa’da yayılan bu gençlik isyanları, mevcut kapitalist ve siyasi düzene itirazı sadece sembolik düzeyde bırakmayıp sokakta somut bir güç gösterisine dönüştürürken, Türkiye’deki gençlerin de benzer ekonomik ve toplumsal çıkmazlar karşısında değişim mücadelesini hangi dinamiklerin şekillendireceği sorusunu acil bir gündem maddesi olarak öne çıkarıyor.
Kuşak Analizlerinin Politik Ekonomisi: Pazarlamadan Sınıfsal Gerçekliğe
Aslında kuşaklar üzerinden yapılan analizler Marksist teoride birincil bir yere sahip değildir; klasik yaklaşımda sınıf, toplumsal cinsiyet ve ırk üzerinden yapılan okumalar tercih edilir. Zaten kuşak temelli bir kurgu ilk olarak pazarlamacılar üzerinden geliştirilmiş; belli yaş gruplarının tüketim tercihlerinin, harcama ve tasarruf alışkanlıklarının araştırılması amaçlanmıştı. Örneğin, en yaygın kullanılan ‘patlama kuşağı’ (baby boomer) kavramı İkinci Dünya Savaşı sonrası doğum oranlarındaki hızlanmadan kaynaklanmış, 1946-1964 yılları arasında doğanları kapsamıştı. Daha sonra sırasıyla X kuşağı, milenyum kuşağı kavramları devreye sokulmuştu. Bugüne damgasını vuran Z kuşağı ise 1997-2012 yılları arasında doğanları kapsayan geniş bir demografiyi temsil ediyor. Yalnız belli bir zaman aralığında doğanlar, içinde bulundukları somut ekonomik, politik, toplumsal ve ideolojik koşulların da doğrudan bir ürünü oldukları için, kuşak temelli analizleri peşinen yadsımak da doğru olmamaktadır. Gençlik, tarihsel olarak insanların haksızlıklara ve adaletsizliklere karşı en duyarlı olduğu, ekonomik çıkarlarının henüz eylemliliklerini sınırlamadığı, vicdanlarının sesine göre tereddütsüz harekete geçebildikleri benzersiz bir dönem olarak kabul edilmektedir.
Gelişmeler ve Beklentiler
Gelecek dönemde gençliğin küresel ve yerel ölçekteki bu isyan dalgasının nasıl bir stratejik evrim geçireceği, iktidarların baskı politikaları ile ekonomik krizlerin derinliğine bağlı olarak şekillenecektir. Resmi süreçler ve geleneksel siyaset mekanizmaları gençlerin taleplerini karşılamaktan uzak kaldıkça, sokaktaki bu dinamik itirazın artarak devam etmesi ve toplumsal muhalefetin ana eksenini belirlemesi beklenmektedir.
Kaynak: BirGün Manşet