Ankara-Bakü Hattında Şok Kriz: Kılık Kıyafet Düzenlemesi Derin Jeopolitik Fay

ANKARA — Türkiye ile Azerbaycan arasındaki geleneksel ‘iki devlet, tek millet’ söylemi, yakın tarihinin en çetin diplomatik krizlerinden biriyle sarsılırken; Ankara-Bakü hattındaki krizin yapısal dinamikleri iki başkent arasındaki köklü çelişkileri gün yüzüne çıkardı. Krizin daha ne kadar tırmanacağı ve nasıl sona ereceği belirsizliğini korurken, uzun zamandır halının altına süpürülen sorunların bugün patlak vermesi diplomatik çevrelerde şaşkınlık yaratmadı.

Kılık Kıyafet Düzenlemesi Nasıl Büyük Bir Diplomatik Krize Dönüştü?

Ankara ve Bakü arasındaki kardeşlik ilişkileri, son dönemde tarihin en çetin sınavlarından birini veriyor. Krizin daha ne kadar tırmanacağı ve nasıl sona ereceği şu an için meçhuliyetini koruyor. Öte yandan, iki ülke arasında uzun zamandır halının altına süpürülen çelişkilerin bugün patlaması belki de rastlantı değil. Bilindiği gibi krizin görünür nedeni, Azerbaycan Bakanlar Kurulu’nun 21 Eylül 2026‘da devlet okullarındaki kılık-kıyafet kurallarında yaptığı düzenleme oldu. Bu hukuki adımın ardından Türkiye’deki iktidar çevreleri ve siyasal İslamcı grupların gösterdiği sert tepkiler ve yöneltilen eleştiriler, Azerbaycan tarafından kendi devlet yapısına ve içişlerine müdahale olarak değerlendirildi. Sovyet sonrası seküler devlet geleneğini büyük bir titizlikle sürdüren Bakü yönetimi, aslında uzun zamandır Türkiye’deki tarikat, cemaat ve siyasal İslamcı yapıların Kafkasya’ya sirayet etme arzusundan açıkça rahatsızlık duyuyordu. Konuyu incelerken dikkat çeken ilk şey, gerilimi artıran tarafın doğrudan Azerbaycan olması oldu.

Karabağ Zaferi Sonrası Değişen Jeopolitik Denge ve Bakü’nün Yeni Rolü

Bakü, bölgedeki güç dengelerinin köklü bir değişim içinde olduğunu düşünüyor gibi görünüyor. Hatırlanacağı üzere, 2020 Karabağ Savaşında Türkiye’nin sağladığı SİHA ve askeri danışmanlık desteği zaferin kazanılmasında yaşamsal bir rol oynamıştı. Ancak Eylül 2023’te Azerbaycan ordusunun Karabağ’da kontrolü tam olarak sağlamasıyla birlikte jeopolitik denklem tamamen değişti. Karabağ düğümünü çözen Bakü, artık Ankara’nın korumasına ve askeri vesayetine muhtaç bir ‘küçük ortak’ olmadığını, Kafkasya’da kendi kararlarını alan bağımsız bir aktör olduğunu tüm dünyaya kanıtlamak istiyor. Bu kararlı duruşun arkasında, son yıllarda İsrail’le yapılan stratejik ve askeri anlaşmaların da önemli bir rolü olduğu açıkça düşünülebilir. Bölgesel aktörler bu yeni gerçekliği dikkate almak zorunda kalıyor.

Emperyalist Paylaşım Mücadelesi: TRIPP Projesi ve Sınırların Açılması Tartışması

Zamanlamayı tetikleyen en kritik ve güncel jeopolitik faktörü ise, İran’ı kuşatma stratejisine lojistik derinlik sağlamak için ülkenin kuzeybatı sınırını kapatarak Kafkasya ile kara bağlantısını kesmeyi ve Çin’in ‘Kuşak ve Yol’ projesi kapsamındaki Hazar geçişini denetlemeyi hedefleyen hamleler oluşturuyor. Bu bağlamda ABD’nin Uluslararası Barış ve Refah için Trump Rotası (TRIPP) projesi merkezi bir rol oynamaktadır. Ankara, Washington’ın yoğun telkinleriyle Ermenistan ile sınırları açıp bu koridoru devreye sokmak için acele ederken; Bakü, Erivan ile kalıcı barış antlaşması imzalanmadan ve Ermenistan Anayasası’ndaki hak iddiaları tamamen temizlenmeden sınırların açılmasına kararlılıkla karşı çıkıyor.

Gelişmeler ve Beklentiler

Ankara-Bakü hattındaki bu yapısal krizin çözümü, tarafların önümüzdeki dönemde atacağı diplomatik adımlara ve bölgesel güvenlik mimarisindeki yeni dengelere bağlı olacak. Uzmanlar, iki başkent arasındaki tansiyonun düşürülmesi için karşılıklı hassasiyetlere saygı duyulması gerektiğinin altını çizerken, resmi süreçlerin nasıl işleyeceği uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.

Kaynak: BirGün Manşet