AMED — Ji kûrahiya çîrok û tabloyên destçêkirî yên Kurdistanê, ji xalîçe û bergên kevnar ên Bakur heta perestgehên li çiyayên Zagrosê, nîşanek xerîb û balkêş wekî sembola dayiktiyê, zanyariyê û parastina siran derdikeve pêş. Şahmaran wekî şahê maran û şahbanûya kûrahiya erdê, bi hezaran sale di bîra dîrokî ya gelê Kurd de wekî xezîneyeke zanyarî û rewşenbîriya jina Kurd maye.
- Şahmaran wekî sembola dayiktiyê, zanyariyê û parastina siran di dîroka Kurdî de cihekî girîng digire.
- Navê Şahmaran ji “Şah û Maran” pêk tê û ew afirîdeyeke efsanewî ye ku nîvê laşê wê jinek û nîvê din jî mar e.
- Di çanda Kurdî de, berevajî olên Samî, mar û Şahmaran sembola parastin, hêz û zêrêverê xezîne û sirên veşartî ne.
Koka Efsaneyê û Wateya Wê di Çanda Kurdî de
Navê Şahmaran di ferhenga Kurdî de ji du beşan pêk tê: “Şah û Maran”. Şahmaran afirîdeyeke efsanewî ye ku nîvê laşê wê wekî jineke bedew û nîvê din jî wekî marekî tê xêzkirin. Lêkolînerên dîrok û şûnwariyan balê dikişînin ser wê yekê ku koka vê efsaneyê vedigere ser bawerî û têgihîştina kevnar a mirovan a li ser xweza û jîngeha Zagrosê. Ev yek bi guhertinên dawiya serdema dayiksalariyê û destpêka geşedana çandiniyê ve girêdayî ye. Dema ku mar di piraniya olên Samî de wekî sembola xirabî, şeytan û xapandinê tê nîşandan, di çanda Kurdî de, bi taybetî di bawerî û rîtuelên olên Êzidî, Yarsan û her wiha li herêmên Kirmaşan, Mêrdîn û Dêrsimê de, mar xwedî cihekî pîroz û erênî ye. Ew wekî sembola parastin, hêz û zêrêverê xezîne û sirên veşartî tê dîtin.
Camasip û Şahmaran; Çîroka evîn û sirên (raz) bin erdê
Çîroka Şahmaran bi demboriya darbirê hejar ê bi navê “Camasip” destpê dike. Rojekê Camasip tevî çend hevalên xwe ji bo komkirina daran diçe daristanê, lê hevalên wî ji ber berjewendiyên xwe, wî di kûrahiya bîreke kûr û tarî de bi tenê dihêlin. Camasip ê ku wes
Pêşeroja Bûyeran
Nivîskar Befrîn Nusret destnîşan dike ku Şahmaran ne tenê efsaneyek e, di heman demê de xezîneyeke kûr a bîra dîrokî û çanda gelê Kurd e ku heta roja îroyîn bi hemû sir û nirxên xwe ve tê parastin.
Çavkanî: Rojnews Kurmancî