İSTANBUL — Depresyon, kaygı bozukluğu ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) gibi ruhsal rahatsızlıkların tedavisinde son yıllarda çığır açıcı bir gelişme olarak sunulan ‘sihirli mantar’ etken maddesi silosibin hakkında tıp dünyasında büyük yankı uyandıracak ve tartışma yaratacak kapsamlı bir araştırma yayımlandı.
- ABD’deki Berkeley, UCSF ve Stanford Üniversitesi bünyesindeki beş farklı nörobilim laboratuvarı, silosibinin etkilerini aynı protokollerle test etti.
- Saygın bilim dergisi Nature Neuroscience’ta yayımlanan sonuçlara göre, ilacın kalıcı bir iyileşme sağlamadığı kanıtlandı.
- Beş dev laboratuvarın verilerini birleştiren konsorsiyum, tek doz silosibinden 24 saat sonra hayvan davranışlarında kalıcı değişim saptayamadı.
- Uzmanlar, bilim dünyasında bireysel çalışmaların yarattığı yayın yanlılığı ve aşırı iyimserlik sorununa dikkat çekti.
Psikodelik İlaç Araştırmalarında Beklenmeyen Darbe
Depresyon, kaygı bozukluğu ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) gibi ruhsal rahatsızlıkların tedavisinde son yıllarda ‘devrim’ olarak nitelendirilen psikodelik ilaç araştırmalarına büyük bir darbe vuruldu. ABD’deki Berkeley, UCSF ve Stanford Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren beş farklı nörobilim laboratuvarı, sihirli mantarların etken maddesi olan silosibinin fareler üzerindeki etkilerini tam olarak aynı protokollerle eş zamanlı test etti. Saygın bilim dergisi Nature Neuroscience’ta yayımlanan sonuçlar, ilacın kalıcı bir iyileşme sağlamadığını ortaya koydu. Tekil laboratuvar çalışmalarının aksine, beş dev laboratuvarın verilerini birleştiren konsorsiyum; tek bir doz silosibin uygulamasından 24 saat sonra hayvanların davranışlarında hiçbir kalıcı değişim saptayamadı. İlaç verildikten bir gün sonra farelerin depresyon benzeri davranışlarında, anksiyete seviyelerinde, korku tepkilerinde veya sosyal etkileşimlerinde tekrarlanabilir bir düzelme kaydedilmedi.
Geçici Etkiler Var Ancak Kalıcı Tedavi Sağlamıyor
Buna karşın, ilacın enjeksiyondan hemen sonraki 10 dakika içinde baş seğirmesi, kaygı artışı ve açık alanlardan kaçınma gibi geçici (akut) etkilerinin tüm laboratuvarlarda ortak olarak görüldüğü belirtildi. Araştırmacılar, bu kısa süreli reaksiyonların beynin prefrontal korteksinde bir hareketlilik yarattığını doğrulasa da bunun uzun vadeli bir tedaviye dönüşmediğini kanıtladı. Bilim insanları, bu akut nörolojik tepkilerin hastalar üzerinde yanlış bir umut yarattığını ve klinik tablonun asıl gerçeğini maskeleyebileceğini ifade ediyor.
Bilim Dünyasında ‘Yayın Yanlılığı’ Krizi
Çalışmanın başyazarlarından Odilia Lu ve Prof. Dr. Stephan Lammel, elde edilen şaşırtıcı sonuçların bilim dünyasındaki derin bir sorunu gözler önüne serdiğini ifade etti. Bireysel ve küçük örneklemli çalışmalarda elde edilen olumlu sonuçların dergilerce kolayca yayımlandığını, ancak olumsuz sonuçların gizlendiğini vurgulayan uzmanlar, bu durumun literatürde ciddi bir ‘yayın yanlılığı’ ve iyimserlik yarattığına dikkat çekti.
Gelişmeler ve Beklentiler
Stanford nörobilimcisi Robert Malenka önderliğinde kurulan konsorsiyum, psikodelik ilaçların insan beynindeki gerçek etkilerini anlayabilmek için tekil ve küçük deneyler yerine, çoklu laboratuvar iş birliklerinin şart olduğunu vurgulayarak gelecekteki araştırmalar için yeni bir standart ve stratejik yol haritası çizdi.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika