İSTANBUL — Uzmanların gerçekleştirdiği çığır açıcı deneylerle psikoloji literatürüne giren ve ‘Pygmalion Etkisi’ olarak adlandırılan olgu, bir kişinin başkaları hakkında beslediği yüksek veya düşük beklentilerin, bireyin başarı düzeyini ve davranışlarını doğrudan nasıl şekillendirdiğini gözler önüne serdi. Çevremizdeki inançların görünmez birer senaryo gibi potansiyelimizi nasıl sınırlandırabildiğini veya zirveye taşıyabildiğini kanıtlayan bu süreç, insan psikolojisindeki gizli kehanetin gücünü bir kez daha gözler önüne seriyor.
- 1960’larda ilkokul öğrenciler üzerinde yapılan çığır açıcı deney, beklentilerin başarı üzerindeki devasa etkisini kanıtladı.
- Rastgele seçilen sıradan öğrenciler ‘akademik olarak patlama yapmaya yakın dahi’ olarak tanıtıldı ve bir yıl sonunda notlarında devasa sıçrama görüldü.
- Pygmalion Etkisi, öğretmenlerin ve otorite figürlerinin gizli beklentilerinin bireyin davranış, beden dili ve destek mekanizmalarını tamamen değiştirmesiyle çalışıyor.
1960’ların Çığır Açıcı Deneyi ve Gizli Kehanetin Doğuşu
Uzmanların gerçekleştirdiği çığır açıcı deneyle literatüre giren “Pygmalion Etkisi”, bir kişinin başkaları hakkında beslediği yüksek veya düşük beklentilerin bireyin başarı düzeyini ve davranışlarını doğrudan nasıl şekillendirdiğini gözler önüne serdi. Çevremizdeki inançların görünmez birer senaryo gibi potansiyelimizi nasıl sınırlandırabildiğini veya zirveye taşıyabildiğini kanıtlayan bu durum, 1960’lı yıllarda gerçekleştirilen bilimsel bir araştırmaya dayanıyor. O dönemin psikologları, bir ilkokulda öğrencilere zeka testi yapacaklarını duyururlar. Testin ardından öğretmenlere, sınıftaki rastgele seçilmiş bazı öğrencilerin ‘akademik olarak patlama yapmaya çok yakın dahi çocuklar’ olduğunu (hiçbir gerçek temeli olmadan) bildirirler. Bir yıl sonra aynı öğrenciler tekrar test edildiğinde, o ‘özel’ olarak etiketlenen çocukların notlarının ve zeka puanlarının diğer öğrencilere kıyasla devasa bir sıçrama yaptığı açıkça görülür. Peki o çocuklar gerçekten dahi miydi? Kesinlikle hayır. Onları değiştiren tek şey, öğretmenlerin onlara karşı beslediği gizli beklentiydi.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika