ANKARA — Türkiye’nin kritik önem taşıyan COP31 İklim Zirvesi’ne ev sahipliği yapmaya hazırlandığı bu dönemde, ülke genelindeki fosil yakıt arama ve çıkarma faaliyetleri hız kesmeden tüm hızıyla devam ediyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verileri ve Polen Ekoloji’nin hazırladığı Ekstraktivizm Haritası raporuna göre; son yedi yıllık periyotta tam 465 petrol projesi için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci başlatılırken, bu projelerin 377’si resmi olarak onay aldı ve 2026 yılı 110 yeni başvuru ile tüm zamanların rekoruna sahne oldu.
- Son yedi yılda toplam 465 petrol projesi için ÇED süreci başlatıldı, bunların 377’si onaylandı.
- 2026 yılında yapılan 110 başvuru ile petrol arama faaliyetlerinde tarihi bir rekor kırıldı.
- Onaylanan projelerin hiçbirine ÇED olumsuz kararı verilmezken, süreç Diyarbakır, Şırnak, Siirt ve Batman başta olmak üzere geniş bir coğrafyayı kapsıyor.
- Türkiye, COP31 İklim Zirvesi’ne ev sahipliği yapmaya hazırlanırken doğa düşmanı sermaye gruplarının projeleri hızla onaylanıyor.
COP31 Öncesi Çelişkili Tablo: İklim Mücadelesi mi, Fosil Yakıt Hamlesi mi?
Türkiye, uluslararası alanda büyük ses getirecek olan COP31 İklim Zirvesi’ne ev sahipliği yapmaya hazırlanırken, iklim krizinin baş müsebbibi olan fosil yakıt arama faaliyetleri hiç yavaşlamadan sürdürülüyor. AKP iktidarı, bu büyük zirvede doğa tahribatına yol açan bazı sermaye gruplarını sponsor yaparak dünyaya “iklim mücadelesi konusunda mesaj vermeye” hazırlanırken, diğer yandan memleketin dört bir yanını saran petrol arama faaliyetleri eşi benzeri görülmemiş bir ivme kazandı. Bir yandan fosil yakıtlardan çıkışın, yeşil dönüşümün ve küresel karbon salımının azaltılmasının diplomatik masalarda konuşulacağı uluslararası bir organizasyona ev sahipliği yapacak olan Türkiye’de, petrol arama projelerinin sayısı 2026 yılında adeta zirve yaptı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Polen Ekoloji’nin Bakanlık verilerine dayanarak titizlikle hazırladığı Ekstraktivizm Haritası’nın çarpıcı verilerine göre, sadece 2020-2026 dönemini kapsayan altı yılı aşkın sürede tam 465 petrol projesi için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci resmi olarak başlatıldı. Bu projelerin 377’si için ‘ÇED gerekli değil’ veya ‘ÇED olumlu’ kararları peş peşe verildi.
2026 Yılında 110 Başvuru ile Rekor Kırıldı: Bölgesel Yayılım Genişliyor
İstatistiksel veriler, ekolojik yıkımın boyutlarını gözler önüne sererken, incelenen hiçbir projeye tek bir ‘ÇED olumsuz’ kararı dahi çıkmamış olması dikkat çekiyor. Yalnızca 2026 yılında 110 petrol projesi için sürecin resmen başlatılması, petrol arama faaliyetlerindeki büyümenin ne denli hızlandığını açıkça ortaya koyuyor. Hazırlanan detaylı rapor ve veriler, petrol aramalarının ülkenin batısından ziyade, özellikle Diyarbakır, Şırnak, Siirt ve Batman başta olmak üzere kritik ekosistemlere ve yaşam alanlarına sahip geniş bir coğrafyaya hızla yayıldığını gözler önüne serdi. 2020-2026 döneminde petrol projeleri için başlatılan 465 ÇED sürecinin 14’ünde doğrudan ‘ÇED olumlu’ kararı verilirken, 69 projenin ÇED süreci halihazırda devam ediyor. Bu süreçte yalnızca 5 proje için iptal veya iade kararı çıkması, projelerin yüzde 81 gibi ezici bir oranla onay aldığını kanıtlıyor. Dönem boyunca hiçbir petrol projesine ÇED olumsuz kararı verilmemiş olması, çevre denetim mekanizmalarının işlevselliğini tartışmaya açıyor.
Yıllara Göre Artış Trendi: 2020’den 2026’ya Proje İstatistikleri
Petrol projelerine ilişkin resmi ÇED kayıtları, son yedi yıllık periyotta istikrarlı ve çarpıcı bir artış grafiği sergiledi. 2026 yılı, son yedi yılın en fazla petrol projesinin kayda girdiği yıl olarak tarihe geçerken, yıllara göre proje sayıları şu şekilde sıralandı: 2020 yılında 20 proje ile başlayan süreç, 2021’de 40 projeye, 2022’de 73 projeye, 2023’te ise 103 projeye ulaştı. 2024 yılında hafif bir düşüşle 63 projeye gerileyen sayılar, 2025 yılında 64 proje olarak kaydedildi. Ancak 2026 yılına gelindiğinde 110 proje ile rekor kırıldı. Yılın başından bu yana ÇED süreci başlatılan 110 petrol projesinin şimdiden 67’si ‘ÇED gerekli değil’ veya ‘ÇED olumlu’ kararı almayı başardı. Bu projelerden birine ise doğrudan ‘ÇED olumlu’ kararı verilerek resmi onay süreci tamamlandı.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonuç olarak, Türkiye’nin bir yandan küresel iklim krizine karşı diplomatik adımlar atmaya hazırlandığı, diğer yandan ise iç politikada ve yerelde fosil yakıt yatırımlarına eşi benzeri görülmemiş bir hukuki ve idari kolaylık sağladığı bu çelişkili tablo, ekolojistler ve sivil toplum kuruluşları tarafından yakından takip ediliyor. Yıllar itibarıyla katlanarak artan ÇED onay oranları ve rekor kıran proje sayıları, doğanın korunması ile enerji politikaları arasındaki uçurumun her geçen gün daha da derinleştiğini gösteriyor.
Kaynak: BirGün Manşet