TAŞKENT — Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Latin alfabesine dayalı Özbek alfabesinin iyileştirilmesine ilişkin kritik kanunu imzalayarak ülkenin dil politikasında yeni bir dönemi resmi olarak başlattı.
- Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, ’21 Ekim Özbek Dili Bayramı’nda yeni alfabe kanununu imzaladı.
- Yeni düzenleme ile mevcut 26 harf ve 3 harf birleşiminin yerine 28 harf ve bir kesme işaretinden oluşan yeni alfabe kullanılacak.
- Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Saida Mirziyoyeva, bu hamleyle uzun yıllardır süregelen tarihi bir hatanın düzeltildiğini belirtti.
- Mevcut belgeler, para birimi ve menkul kıymetler geçerliliğini korurken; ders kitapları ve tabelalar aşamalı olarak yenilenecek.
Tarihi Tartışmalara Son Nokta: Özbekistan’da Alfabe Reformunun Arka Planı
Özbekistan’da uzun yıllardır büyük tartışmalara neden olan ve bir türlü sonuca bağlanamayan Latin alfabesine dayalı Özbek alfabesinin iyileştirilmesine yönelik kanun tasarısı nihayet yasalaştı. Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Saida Mirziyoyeva, ’21 Ekim Özbek Dili Bayramı’ dolayısıyla yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in yeni Özbek alfabesine ilişkin kanunu imzaladığını duyurdu. Mirziyoyeva, Telegram hesabından yaptığı açıklamada, bu düzenlemenin yıllardır süregelen ve çözülemeyen kronik bir sorunu ortadan kaldırdığını vurguladı. Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Mirziyoyeva, ‘Nihayet, uzun yıllardır süregelen tarihi bir hata düzeltildi. Bugün Cumhurbaşkanımız, Latin alfabesine dayalı Özbek alfabesinin iyileştirilmesine ilişkin kanunu imzaladı. Elbette değişimler kolay olmayacaktır; bazı kişilerde itirazlara veya endişelere yol açması da doğaldır. Ancak inanın, yazı sistemimizdeki zorlukları ortadan kaldırmak ve dilimizin dijital dünyadaki konumunu güçlendirmek için başka bir yol yoktu’ ifadeleriyle reformun kaçınılmazlığına dikkat çekti. Süreç, 7 Temmuz’da Yasama Meclisi’nde kabul edilerek Senato’ya gönderilen tasarının, Özbekistan Senatosu tarafından 10 Eylül’de düzenlenen 19. Genel Kurul Toplantısı’nda onaylanmasıyla hız kazanmıştı.
Yeni Alfabe Sistemi ve 28 Harfli Yapının Getirdiği Yenilikler
Yapılan hukuki ve yapısal düzenlemelerle birlikte Özbekistan’ın yazı ve iletişim sisteminde köklü bir dönüşüm hedefleniyor. Kanuna göre, mevcut Özbek alfabesindeki 26 harf ve 3 harf birleşiminin yerine 28 harf ve bir kesme işaretinden oluşan yeni alfabe kullanılacak. Bu kapsamlı düzenlemeyle birlikte, mevcut Latin alfabesinde yer alan ve dijital ile pratik yazımda karmaşaya yol açan “o‘”, “g‘”, “sh” ve “ch” şeklinde yazılan harf ve harf birleşimlerinin kullanımı da yeniden şekillendiriliyor. Dilbilimciler ve eğitimciler, bu sadeleştirmenin özellikle bilgi teknolojileri, internet dünyası ve dijital platformlarda Özbekçenin kullanımını çok daha verimli ve hatasız hale getireceğini belirtiyor. Yazı sistemindeki bu zorlukların ortadan kaldırılması, ülkenin küresel dijital entegrasyonuna da büyük bir katkı sunacak.
Gelişmeler ve Beklentiler
Geçiş sürecinin ekonomik ve toplumsal maliyetlerini en aza indirmek amacıyla kademeli bir strateji izlenecek. Düzenleme kapsamında mevcut resmi belgelerin, ulusal para biriminin ve menkul kıymetlerin geçerliliğini koruyacağı açıklandı. Ayrıca ders kitapları, resmi tabelalar ve yönlendirme levhaları ise kullanım ömürleri sona erdikçe aşamalı olarak yenilenecek. Bu sayede değişikliklerin getireceği maliyetlerin en düşük seviyede tutulması hedeflenirken, toplumun yeni sisteme uyum sağlama sürecinin de sorunsuz ve istikrarlı bir şekilde tamamlanması öngörülüyor.
Kaynak: BirGün Manşet