ANKARA — Türkiye’de 25 yıldır genel tarım sayımı yapılmazken, 2002 yılından bu yana 2 milyon 940 bin çiftçi üretimden çekildi ve 2 milyon 601 bin hektar tarım arazisi boş bırakıldı. Tek adam rejiminin tarımsal verileri yayımlamayarak uyguladığı ‘bitirme projesi’ni gizlemeye çalıştığı iddia edilirken, 2026 yılı için duyurulan sayım verilerinin hâlâ paylaşılmaması tarım hafızasındaki endişeleri artırdı.
- 2002 yılından bu yana toplam 2 milyon 940 bin çiftçi üretimden tamamen çekildi.
- Türkiye genelinde 2 milyon 601 bin hektar tarım arazisi ekilmeyerek boş bırakıldı.
- Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın duyurduğu genel tarım sayımı sonuçları açıklanmadı.
- 2026 Ocak-Eylül dönemindeki faiz harcamaları, tarımsal desteklemelerin tam 20 katına ulaştı.
Ne Oldu? 25 Yıldır Yapılmayan Tarım Sayımı ve Gizlenen Tablo
Tek adam rejiminin 25 yıldır tarımda uyguladığı ‘bitirme projesi’, tarımsal verilerin yayımlanmamasıyla örtbas edilmeye çalışılsa da, ülkenin tarım hafızası bu gizlenen projeyi gün yüzüne çıkardı. İktidar, 25 yılın ardından ‘anket’ usulü gerçekleştirdiği tarım sayımının 2026’nın ikinci çeyreğinde açıklanacağını duyurmasına rağmen, dördüncü çeyreğe girmemize karşın resmi bir açıklama hâlâ yayımlanmadı. 1927’den 2001’e kadar aralıksız yedi kez yapılan genel tarım sayımı, AKP’nin iktidara geldiği 2002’den bu yana bir kez bile hayata geçirilmedi. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 2024 yılında yaptığı açıklamada “Türkiye Yüzyılı, tarımın yüzyılı olacak” diyerek genel tarım sayımının yapılacağını müjdelemişti. Üretimde sürdürülebilirliğin ve kayıtlılığın artırılacağı savunulan bu sayımın sonuçlarının 2026’nın ikinci çeyreğinde kamuoyuyla paylaşılacağı bildirilmesine rağmen, aradan geçen süre zarfında sonuçlar hâlâ açıklanmadı. Sayımın yapılmadığı bu uzun dönemde yaşanan devasa kayıplar ise alternatif ve farklı veriler aracılığıyla acı bir şekilde açığa çıktı.
Neden Şimdi? Bütçe Tercihleri ve Faizin Tarımı 20’ye Katlaması
İktidarın açıklamadığı tarım sayımının ortaya koyması beklenen vahim tabloyu, son 25 yılda tarım sektöründe yaşanan geri dönülemez kayıplar gözler önüne seriyor. 2007 yılında çıkarılan Tarım Kanunu’nda yer alan ve tarımsal desteklerin gayrisafi millî hasılanın en az yüzde 1’i olması gerektiğine dair kanuni hüküm yıllardır ısrarla uygulanmazken, çiftçinin devletten alacağı biriken destekler 2 trilyon TL’ye dayandı. Ekonomim’de yer alan habere göre, yalnızca 2026 yılının Ocak-Eylül döneminde bütçeden faize tam 2 trilyon 248 milyar lira harcanırken; tarımsal desteklemelere yapılan harcama 114 milyar lirada, yatırımlara yapılan harcama ise 583 milyar lirada kaldı. Bütçedeki devasa faiz harcamaları, tarımsal destekleri tam 20 katına katlayarak üreticinin omuzundaki yükü katbekat artırdı.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonraki süreçte tarım sektörünün nasıl bir yol izleyeceği ve 2026 yılı için sözü verilen genel tarım sayımı verilerinin ne zaman şeffaf bir şekilde paylaşılacağı merakla bekleniyor. Resmi süreçteki bu gecikmeler ve çiftçilerin üretimden kopuş hızı, uzmanlar tarafından tarımsal sürdürülebilirlik açısından büyük bir tehdit olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: BirGün Manşet