ANKARA — Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) son verilerine göre, ülkenin nitelikli insan kaynağını yakından ilgilendiren 2025 yılı Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri açıklandı. Ülke genelinde yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı bir önceki yıla kıyasla artış göstererek yüzde 2,2 seviyesine yükselirken, mezunların göç etmek için ilk tercihi yüzde 22 ile Almanya oldu.
- Yükseköğretim mezunlarının genel beyin göçü oranı yüzde 2,2’ye yükselirken, erkeklerde bu oran yüzde 2,7, kadınlarda ise yüzde 1,8 olarak kayıtlara geçti.
- Beyin göçü oranının en yüksek olduğu il yüzde 4 ile İstanbul olurken, en düşük olduğu il yüzde 0,2 ile Siirt olarak belirlendi.
- Vakıf üniversitesi mezunlarının beyin göçü yüzde 4,4’e çıkarken, tam burslu öğrenciler yüzde 8,6 ile ilk sırada yer aldı.
- Eğitim alanlarına göre en yüksek beyin göçü yüzde 7 ile bilişim ve iletişim teknolojileri sektöründe görüldü.
Ne Oldu ve Veriler Ne Söylüyor? 2025 Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından kamuoyu ile paylaşılan 2025 yılı Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri, nitelikli iş gücünün yurt dışına yönelim eğilimindeki değişimi gözler önüne serdi. Açıklanan resmi verilere göre, yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı bir önceki yıla kıyasla artış göstererek yüzde 2,2 seviyesine yükseldi. Bu oran cinsiyet temelinde incelendiğinde, kadın mezunların beyin göçü oranının yüzde 1,8, erkek mezunların beyin göçü oranının ise yüzde 2,7 olduğu görüldü. Nitelikli göç dalgasında hedef ülkelerin başında ise yüzde 22’lik oranla Almanya ilk sırada yer aldı. Bu durum, Avrupa’nın en büyük ekonomisinin Türk akademisyenler, mühendisler ve uzmanlar için cazibe merkez olmaya devam ettiğini kanıtlar nitelikte.
İllere Göre Beyin Göçü Dağılımı: En Çok Hangi Şehirler Göç Veriyor?
TÜİK verileri, beyin göçünün coğrafi dağılımındaki çarpıcı eşitsizlikleri de ortaya koydu. Buna göre, yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranının en yüksek olduğu il, 2025 yılında yüzde 4 ile metropol şehir İstanbul oldu. İstanbul’u sırasıyla İzmir, Ankara, Eskişehir ve Yalova izledi. Buna karşılık, beyin göçü oranının en düşük olduğu il yüzde 0,2 ile Siirt olarak kaydedildi. Siirt’in ardından en az göç veren iller sırasıyla Hakkari, Kilis, Van ve Bitlis oldu. Cinsiyet kırılımına bakıldığında ise erkeklerde beyin göçü oranının en yüksek olduğu ilk beş il yüzde 4,7 ile İstanbul, yüzde 4,4 ile İzmir, yüzde 3,6 ile Ankara, yüzde 2,9 ile Eskişehir ve yüzde 2,8 ile Yalova olarak sıralandı. Kadınlarda ise bu oranlar yüzde 3,4 ile İstanbul, yüzde 2,8 ile İzmir, yüzde 2,4 ile Ankara, yüzde 1,7 ile Eskişehir ve yüzde 1,5 ile Bursa şeklinde gerçekleşti.
Üniversite Türleri ve Bölümlere Göre Göç Eğilimleri Nasıl Şekilleniyor?
Araştırmanın en dikkat çekici detaylarından biri de mezun olunan üniversite türü ve bursluluk statüsüne göre şekillenen göç haritası oldu. Devlet üniversitesi mezunlarında beyin göçü oranı 2024 yılında yüzde 1,7 iken, bu oran 2025 yılında yüzde 1,9’a yükseldi. Vakıf üniversitesi mezunlarında ise 2024 yılında yüzde 4,3 olan oran, 2025 yılında yüzde 4,4’e çıktı. Özellikle vakıf üniversitesi mezunları arasında 2025 yılında en yüksek beyin göçü oranının yüzde 8,6 ile tam burslu eğitim alanlarda görülmesi dikkat çekti. Bu grubu sırasıyla yüzde 3,8 ile kısmi burslu eğitim alanlar ve yüzde 3,7 ile ücretli eğitim alanlar takip etti. Eğitim ve öğretim alanlarına göre incelendiğinde ise en yüksek beyin göçü oranı yüzde 7 ile bilişim ve iletişim teknolojilerinde görüldü. Bu alanı yüzde 4,8 ile mühendislik, imalat ve inşaat, yüzde 3 ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik izledi. Bilişim ve iletişim teknolojileri, hem erkeklerde hem de kadınlarda beyin göçü oranının en yüksek olduğu eğitim ve öğretim alanı unvanını korurken, bu alandaki oran erkeklerde yüzde 8,2, kadınlarda ise yüzde 5,1 olarak kayıtlara geçti.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonuç olarak, açıklanan resmi TÜİK verileri Türkiye’nin nitelikli iş gücü kaybının özellikle teknoloji, mühendislik ve tam burslu vakıf mezunları özelinde derinleştiğini ortaya koymaktadır. Uzmanlar ve karar alıcılar, bu göç dalgasını frenlemek ve yetenekli gençlerin ülkede kalmasını teşvik etmek amacıyla istihdam koşullarının iyileştirilmesi, Ar-Ge yatırımlarının artırılması ve sektörel teşviklerin genişletilmesi yönünde stratejik adımlar atılmasının kaçınılmaz olduğunu vurgulamaktadır.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika