OSLO/ROMA/TOKYO — Dünyanın farklı coğrafyalarında, virüs tehdidi, donmuş toprak yapısı, mezarlık alanı yetersizliği ve köklü dini inançlar gibi gerekçelerle ölümün resmen yasaklandığı yerleşim yerleri, sosyoloji, coğrafya, kamu yönetimi ve kent hukuku dünyasında şaşırtıcı tablolar ortaya koymaya devam ediyor.
- Norveç’in Longyearbyen kasabasında permafrost (donmuş toprak) yapısı nedeniyle 1950’li yıllardan bu yana defin işlemleri tamamen yasaktır.
- İtalya’nın Falciano Del Massico ve Fransa’nın Cugnaux ile Sarpourenx kasabalarında mezarlık alanlarının tükenmesi ve bürokratik engeller nedeniyle sembolik ölüm yasakları ilan edilmiştir.
- Yunanistan’ın antik Delos adası ile Japonya’daki kutsal alanlarda dini inançlar ve kutsallık ilkeleri gereği ölüm ve doğum yasakları tarihi geleneklerle sürdürülmektedir.
Norveç’in Kutup Kasabasında Permafrost ve Virüs Tehlikesi Nedeniyle Defin Neden Yasaklandı?
Sosyoloji, coğrafya, kamu yönetimi ve kent hukuku dünyasında, sıradışı belediye kararları ve tarihi gelenekler zaman zaman şaşırtıcı tablolar ortaya çıkarıyor. Dünyanın farklı ülkelerinde uygulanan ve ilk bakışta garip görünen ‘ölüm yasakları’, altında yatan ciddi çevresel ve toplumsal nedenlerle dikkat çekiyor. Norveç’e bağlı Svalbard takımadalarında yer alan kutup kasabası Longyearbyen’de 1950’li yıllardan bu yana defin işlemleri tamamen yasaklanmış durumda. Bölgedeki aşırı soğuk iklim ve donmuş toprak yapısının (permafrost) cesetlerin çürümesini engellediği saptanmıştır. Yapılan araştırmalar, donmuş toprak altında kalan bedenlerdeki ölümcül virüslerin ve bakterilerin canlılığını koruyabildiğini göstermiştir. Bu çevre ve halk sağlığı riski nedeniyle kasabada hayatını kaybeden kişilerin naaşları uçakla anakaraya nakledilmektedir. Bu durum, coğrafi koşulların insan yaşamı ve ölüm sonrası süreçler üzerindeki doğrudan etkisini gözler önüne seriyor.
Avrupa’da Mezarlık Krizi: Hangi Kasabalarda Neden Ölüm Yasaklandı?
Avrupa’nın bazı beldelerinde ise ölüm yasakları mezarlık alanlarının tükenmesine tepki olarak şekillenmiştir. İtalya’nın Falciano Del Massico kasabasında 2012 yılında komşu beldeyle yaşanan mezarlık ihtilafı sonrasında defin işlemleri imkansız hale gelmiş ve belediye başkanı sembolik olarak ölümü yasaklamıştır. Benzer şekilde Fransa’nın Cugnaux ve Sarpourenx kasabalarında da 2007 ve 2008 yıllarında mezarlık genişletme izinlerinin engellenmesi üzerine bürokrasiye dikkat çekmek amacıyla ölüm yasakları ilan edilmiştir. Öte yandan, İtalya’nın Sellia kasabasında ise 2015 yılında yaşlanan nüfusu korumak adına hastalanmak ve ölmek yasaklanmış, yıllık sağlık kontrollerini aksatan sakinlere ceza kesilmesi kararlaştırılmıştır. Bu idari kararlar, yerel yönetimlerin kronikleşmiş altyapı ve bürokratik sorunlara karşı geliştirdiği sıra dışı protesto yöntemleri arasında yer almaktadır.
Tarihi ve Dini İnançlar Kapsamında Ölüm ve Doğum Yasakları Nerede Uygulanıyor?
Ölüm yasaklarının bir diğer gerekçesini ise tarihi ve dini inançlar oluşturuyor. Yunanistan’ın antik Delos adasında MÖ 6. yüzyıldan itibaren hem doğum hem de ölüm olayları kutsallık ilkesi gereği yasaklanmış, tüm mezarlar komşu adaya taşınmıştır. Benzer şekilde Japonya’nın Şinto inancında son derece kutsal kabul edilen ve ‘yüzen’ torii kapısıyla tanınan bölgelerde de benzer inanç ve gelenekler titizlikle korunmaktadır. Bu tür uygulamalar, binlerce yıllık dini ve kültürel mirasın modern dünyada dahi yerel yaşam kurallarını şekillendirmeye devam ettiğini kanıtlamaktadır.
Gelişmeler ve Beklentiler
Gelecek süreçte küresel iklim değişikliği, artan kentleşme oranları ve azalan mezarlık alanları göz önüne alındığında, yerel yönetimlerin bu tür sıra dışı kentsel ve hukuki tedbirleri daha sık tartışması beklenmektedir. Resmi süreçler, halk sağlığı ve çevre güvenliği dengesi gözetilerek yürütülmektedir.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika