AMED — Nivîskar û lêkolîner Husein Muhammed di çarçoveya lêkolînên xwe yên dengnasiya kurdî de, piştî mijarên asîmîlasyon û dîsîmîlasyonê, vê carê balê dikişîne ser awayên cuda yên peyvan û bi taybetî li ser degemînasyonê di navên rojên hefteyê de disekine.
- Di kurmanciya nivîskî de navên rojên hefteyê bi piranî bi awayê -şem- tên dîtin.
- Di hinek devokên kurmancî de navên rojan wekî -şemb- tên bikaranîn.
- Lêkolîn li ser koknasiya peyvê ya di zimanên din de nîşan dide ku dengê ‘B’ bi eslê xwe di peyvê de hebûye.
Ji asîmîlasyon û dîsîmîlasyonê heta degemînasyonê
Bo beşa pêştir: Asîmîlasyon û dîsîmîlasyon di dengnasiya kurdî de. Niha jî kerem bikin li van awayên cuda yên peyvan binêrin: şembî, şemî (roja piştî îniyê… Niha di kurmanciya nivîskî de mirov bi piranî navên rojên hefteyê bi awayê -şem- dibîne: Lê di hinek devokan de navên rojên hefteyê bi awayê -şemb- tê dîtin.
Lêkolîna berawordî ya li ser lehce û zimanên din
Gava ku mirov li lehceyên din yên kurdî dinêre, mirov wisa texmîn dike ku B di kurmancî de li van peyvan zêde bûye ji ber ku di soranî û zazakî de B di van peyvan de peyda nabe: Lê eger em li zimanên din binêrin, em ê bibînin ku B bi rastî di peyvê de hebûye. Bo nimûne:
Forma resen û windabûna dengê ‘B’
Ji ber ku di van hemû zimanan (û di gelek zimanên din de jî ku me li vê derê rêz nekirine de) di peyva ”şemî/şembî” de B heye, wisa diyar e ku “şemî” forma guheriye û B jê ketiye, ne ku B li peyva “şembî” zêde bûye.
Pêşeroja Bûyeran
Lêkolîn û nirxandinên li ser dengnasiya kurdî berdewam dikin, û di vî warî de pirsên girîng tên kirin: Lê gelo çima B ji “şembî” û navên din yên rojan ketiye lê wek din di gelek peyvan de maye?
Çavkanî: Çandname