İSTANBUL — Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) Hapiste Kadın Tematik Alan Temsilcisi Özge Akyüz, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü (CTE) verilerine dayanarak cezaevlerindeki kadın tutuklu sayısının 2000 yılından bu yana 12 kat artarak 21 bin 128’e ulaştığını, bu artışla birlikte hak ihlallerinin derinleştiğini, tahliyelerin keyfi olarak engellendiğini ve intihar iddiaları aldıklarını açıkladı.
- Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü (CTE) verilerine göre Türkiye cezaevlerinde 21 bin 128 kadın tutuluyor.
- Dünya genelinde son 25 yılda kadın mahpus nüfusu yüzde 57 artarken, Türkiye’de bu oran 2000’den bu yana 12 katına çıktı.
- Mevcut cezaevi mimarisi ve yasal düzenlemeler tamamen erkek odaklı tasarlanarak kadınların dezavantajlarını artırıyor.
- CİSST’e gelen son başvurularda tahliyelerin keyfi olarak engellendiği ve cezaevlerinden intihar iddiaları geldiği belirtiliyor.
Küresel ve Ulusal Düzlemde Kadın Mahpus Nüfusundaki Hızlı Artış
Türkiye’deki cezaevleri yaşanan hak ihlalleri ile gündeme gelmeye devam ederken, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü (CTE) verilerine göre hapishanelerde toplam 21 bin 128 kadın tutuluyor. Tutuklu kadınların yaşadıkları hak ihlallerine dair Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) Hapiste Kadın Tematik Alan Temsilcisi Özge Akyüz, Mezopotomya Ajansı’ndan Ceylan Şahinli’ye önemli değerlendirmelerde bulundu. Türkiye ve dünyada tutuklu kadın sayısının giderek arttığına dikkat çeken Özge Akyüz, “Bazı gelişmelerin Türkiye’de ve dünyada birbirine çok paralel ilerlediğinin altını çizmek isterim. Uluslararası verilere göre dünyada 733 bin kadın ve kız çocuğu mahpus bulunuyor. Bu da dünyadaki genel mahpus nüfusunun yüzde 6,8’ine tekabül ediyor. Genel nüfus içerisinde azınlık gibi görünseler de son 25 yılda kadın mahpus nüfusu yüzde 57, erkek mahpus nüfusu ise yüzde 22 arttı. Dolayısıyla kadınların daha hızlı hapsedildiğini görüyoruz. Benzer bir durum Türkiye’de de var” diyerek tablonun vahametini gözler önüne serdi. 2000 yılından bu yana Türkiye’deki kadın tutuklu nüfusun 12 kat arttığını kaydeden Özge Akyüz, buna bağlı olarak cezaevlerinde kadınların yaşadıkları hak ihlallerinin de bir o kadar arttığını söyledi.
Erkek Odaklı Mimari ve Cinsiyet Eşitsizliğini Derinleştiren Sistem
Araştırmacı gazetecilik perspektifiyle incelendiğinde, hapishane sisteminin yalnızca cezalandırma merkezi olmadığı, aynı zamanda toplumsal cinsiyet rollerini yeniden üreten mekanizmalar barındırdığı görülüyor. Özge Akyüz, cezaevlerindeki fiziki mimarinin de tamamen erkeklerin düşünülerek yapıldığını, kapıların genişliğinin bile buna göre dizayn edildiğini dile getirdi. Türkiye’de mevcut cezaevi sisteminin cinsiyet eşitsizliğini artırdığını belirten Özge Akyüz, “Türkiye’de hapishane sistemi kadınlar ve erkekler üzerinden ikili bir cinsiyet sistemine göre kurulmuş durumda. Ancak bu sistemin mekansal düzenlemelerine, yasal düzenlemelerine ve metinlerin hazırlanma biçimine baktığımızda erkeklerin ihtiyaçlarına göre düzenlendiğini görüyoruz” diye belirtti. “Kadınların kapatılması” meselesinin cinsiyet rollerinin inşasında gelişen bir süreç olduğunu söyleyen Özge Akyüz, “Kadınlar toplum içerisinde de kapatılma, izlenme, gözetlenme ve denetlenme gibi çeşitli mekanizmalara maruz kalmaktadır” diyerek sorunun toplumsal köklerine işaret etti.
Gelişmeler ve Beklentiler
CİSST temsilcisi Özge Akyüz’ün paylaştığı bu kritik veriler ve hak ihlali iddiaları, Türkiye’deki infaz rejiminin toplumsal cinsiyet duyarlılığından ne kadar uzak olduğunu bir kez daha kanıtlıyor. Son süreçteki başvurularda tahliyelerin keyfi olarak engellenmesi ve cezaevlerinden gelen intihar iddiaları, acil yasal ve mekansal reformların hayata geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Sivil toplum kuruluşlarının ve insan hakları savunucularının çağrıları doğrultusunda, resmi makamların cezaevlerindeki kadın mahpusların özel ihtiyaçlarına yönelik şeffaf adımlar atması ve hak ihlallerini sonlandırması bekleniyor.
Kaynak: Evrensel