İSTANBUL — Cumhuriyet’in 103. yıl dönümüne yaklaşılırken, İstanbul’un tarihi ve stratejik ilçesi Beykoz’a yönelik asırlık bir ulaşım vizyonu gün yüzüne çıktı. Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi’nde yürütülen kapsamlı araştırmalar neticesinde, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün imzasını taşıyan 12 Haziran 1929 tarihli kritik bir Bakanlar Kurulu kararnamesine ulaşıldı. Bu tarihi belge, Üsküdar ve Kadıköy hattından başlayarak Beykoz ve Anadolu Feneri’ne kadar uzanması planlanan elektrikli tramvay hatlarının inşası ile işletilmesine resmi onay verildiğini gözler önüne sererken, günümüzdeki modern ulaşım projelerine de güçlü bir tarihsel köprü kuruyor.
- Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi’nde yapılan araştırmada Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 1929 yılına ait imzalı kararnamesi keşfedildi.
- 12 Haziran 1929 tarihli Bakanlar Kurulu kararnamesi, Üsküdar ve Kadıköy’den Beykoz ile Anadolu Feneri’ne elektrikli tramvay hattı öngörüyor.
- Tarihi belge, Beykoz’a raylı ulaşım vizyonunun Cumhuriyet’in ilk yıllarına dayandığını net bir şekilde kanıtlıyor.
- Beykoz Belediyesi, ortaya çıkan bu kıymetli belgenin günümüzde hazırlıkları sürdürülen Beykoz Metro Projesi ile doğrudan bağ kurduğunu vurguladı.
Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Beykoz İçin Vizyoner Ulaşım Hamlesi
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun ardından ülkenin dört bir yanında olduğu gibi İstanbul’da da çağdaş, hızlı ve kamusal odaklı bir ulaşım ağı kurma çabaları hız kesmeden devam etmişti. Bu vizyonun en somut ve yeni keşfedilen kanıtlarından biri, Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi’nde gün ışığına çıkarıldı. Yapılan titiz araştırmalar neticesinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün imzasını taşıyan 12 Haziran 1929 tarihli Bakanlar Kurulu kararnamesine ulaşıldı. Bu kararname, İstanbul’un Asli yakasındaki boğaz hattının en uç noktalarına kadar modern toplu taşıma entegrasyonunun hedeflendiğini gösteriyor. Cumhuriyet’in 103. yıl dönümüne ilerlediğimiz bu günlerde ortaya çıkan 97 yıllık bu belge, dönemin devlet aklının İstanbul’un coğrafi zorluklarına rağmen raylı ve elektrikli sistemleri nasıl öncelediğini gözler önüne seriyor.
Üsküdar’dan Anadolu Feneri’ne Uzanan Elektrikli Tramvay Hatlarının Detayları
Tarihi belgenin içeriği incelendiğinde, projenin kapsamının ne denli büyük ve stratejik olduğu açıkça görülmektedir. 12 Haziran 1929 tarihli kararnamede, Üsküdar ve Kadıköy aksından hareketle Beykoz ve Anadolu Feneri’ne kadar uzanacak olan elektrikli tramvay hatlarının inşası ile bu hatların işletilmesine ilişkin hazırlanan sözleşme ve şartnamenin kabul edildiği belirtilmektedir. O dönemin teknik imkânları ve imar şartları göz önüne alındığında, Üsküdar ve Kadıköy gibi merkezî yerleşimleri Beykoz ve Anadolu Feneri gibi boğazın kuzeyindeki kırsal ve stratejik yerleşimlerle birleştirecek bu hamle, devrin şartlarına göre son derece ilerici bir adımdır. 1929 tarihli bu belge, Beykoz’a raylı ulaşım sağlanması düşüncesinin bugünün meselesi olmadığını, aksine Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar uzanan köklü bir geçmişe sahip olduğunu net bir biçimde kanıtlamaktadır.
Gelişmeler ve Beklentiler
Geçmişin tozlu raflarından çıkarılan bu kıymetli belge, sadece tarihsel bir merakı gidermekle kalmıyor, aynı zamanda bugünkü şehircilik çalışmalarına da ışık tutuyor. Beykoz Belediyesi tarafından yapılan açıklamalarda, söz konusu 1929 tarihli kararname ile bugün hazırlıkları sürdürülen modern Beykoz Metro Projesi arasında güçlü ve yadsınamaz bir tarihsel bağ bulunduğuna dikkat çekildi. Atatürk’ün imzasını taşıyan bu asırlık vizyon, aradan geçen 97 yıla rağmen Beykoz halkının raylı sistem özleminin ve bu coğrafyaya ulaşım kolaylığı getirme iradesinin kesintisiz bir şekilde devam ettiğini kanıtlar niteliktedir.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika