ANKARA — Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verileriyle hazırlanan son istihdam izleme bülteni, kadın emeğinin karşı karşıya olduğu derin güvencesizlik ve örgütsüzlük krizini gözler önüne serdi. Temmuz 2026 verilerine dayanan rapora göre, kadınların yüzde 29.4’ü kayıt dışı çalışırken sendikalaşma oranı ise yüzde 10.86 gibi kritik bir seviyede kaldı.
- Kadınların yüzde 29.4’ü kayıt dışı, her 10 kadından 9’u ise sendikalı değil.
- Toplam sigortalı çalışan sayısı yıllık yüzde 1.3 azalarak 26 milyon 158 bin 440’a geriledi.
- Tarım sektöründe kadın istihdamındaki kayıt dışılık oranı yüzde 91.9 gibi rekor bir seviyeye ulaştı.
- Kadın istihdamında en büyük artış yiyecek, içecek hizmetleri ve perakende ticaret sektörlerinde görüldü.
İstihdamda Genel Daralma ve Kayıt Dışı Patlaması
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerinden yararlanarak hazırladığı istihdam izleme bülteninin 167. sayısını ekim ayının başında yayımladı. Temmuz 2026 verilerine dayanan bülten, kadın istihdamındaki sınırlı artışa karşın genel tabloda kayıt dışı çalışmanın hızla arttığını ortaya koydu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının sendikalılık verileri de kadınların yoğunluklu istihdam edildikleri bazı iş kollarında sendikalılık oranlarının gerilediğini ve hemen hemen her iş kolunda kadınların sendikalı olma oranlarının erkeklere kıyasla çok daha düşük seyrettiğini net bir şekilde gösterdi. Güncel bültene göre, toplam sigortalı çalışan sayısı yıllık yüzde 1.3 (350 bin 738), aylık bazda ise yüzde 0.7 (182 bin 5) azalarak 26 milyon 158 bin 440’a gerileme kaydetti. Bununla birlikte 32.7 milyonluk toplam istihdamın tam 8 milyonunu kayıt dışı çalışanlar oluşturdu. Kayıt dışı istihdam oranı, 2026’nın ikinci çeyreğine oranla yüzde 1 artış göstererek yüzde 24.4 seviyesine yükseldi. Bu durum, istihdamda yer alan hemen hemen her 5 kişiden birinin kayıt dışı ve tamamen güvencesiz bir biçimde çalıştığını gözler önüne serdi. Kayıt dışı çalışma özellikle tarım sektöründe çok daha yaygın bir şekilde ilerleme kaydetti. Tarımda kayıt dışılık oranı yüzde 81.3 olarak ölçülürken, tarım dışı sektörlerde bu oran yüzde 15.1 olarak kayıtlara geçti.
Kadın İstihdamında Güvencesizlik ve Sektörel Dağılım
Açıklanan resmi verilere göre, kadınların kayıt dışı istihdamdaki payı erkeklerin oranının oldukça üzerinde gerçekleşti. Erkeklerde kayıt dışı çalışma oranı yüzde 21.9 seviyesinde kalırken, kadınlarda bu oran yüzde 29.4 olarak tespit edildi. Bu çarpıcı veri, çalışan her 3 kadından birinin kayıt dışı ve güvencesiz çalıştığını kanıtladı. Kayıt dışı çalışmanın en yoğun olduğu tarım sektöründe ise kadın istihdamındaki kayıt dışılık oranı yüzde 91.9 gibi korkutucu bir düzeye ulaştı. Temmuz 2026 döneminde sigortalı ücretli çalışan kadın sayısı temmuz 2025’e göre yüzde 1 oranında artsa da (57 bin 990 kişilik bir artış yaşandı), haziran ayına kıyasla yüzde 3.2 (202 bin 13 kişi) azalarak 6 milyon 23 bin 806’ya geriledi. Kadın istihdamındaki artışın sayısal olarak en fazla yaşandığı sektör, 24 bin 424 kişilik artışla yiyecek ve içecek hizmeti faaliyetleri oldu. Bu sektörü sırasıyla 23 bin 659 kişilik artışla perakende ticaret ve 14 bin 911 kişilik artışla ev içi çalışan personelin işverenleri konumundaki hane halklarının faaliyetleri takip etti.
Gelişmeler ve Beklentiler
Çalışma hayatındaki bu endişe verici tablo, kadın emeğinin korunması, güvenceli istihdam alanlarının genişletilmesi ve sendikal haklara erişimin önündeki engellerin kaldırılması için acil ve kapsamlı politika değişikliklerine duyulan ihtiyacı bir kez daha gözler önüne seriyor. İlgili bakanlıklar ve sosyal paydaşların önümüzdeki dönemde kayıt dışılıkla mücadele ve kadın istihdamını artırma odaklı yeni adımlar atması bekleniyor.
Kaynak: Evrensel