İSTANBUL — Bonn Üniversitesi araştırmacılarının Avustralya’da yaşayan sıçrayan örümcek türü Portia fimbriata üzerinde gerçekleştirdiği son çalışmalar, insanlardaki REM uykusuna benzer göz ve kas seğirmelerini gün ışığına çıkararak uykunun evrimsel kökenlerine dair bilinen tüm ezberleri bozdu.
- Bonn Üniversitesi araştırmacıları, sıçrayan örümcek Portia fimbriata’da REM uykusu benzeri davranışlar gözlemledi.
- Uyku sırasında tespit edilen göz ve kas seğirmeleri, sinir sistemi ve uykunun evrimine ilişkin yeni sorular doğurdu.
- Portia fimbriata, avlarını kandırmak için karmaşık stratejiler ve titreşimler kullanan son derece gelişmiş bir örümcek türüdür.
- Elde edilen bu bulgular, rüya görme ve beyin etkinliğinin sadece memelilere özgü olmadığını düşündüren bilimsel tartışmaları alevlendirdi.
Ne Oldu? Örümceklerde REM Uykusu Benzeri Davranışlar Nasıl Keşfedildi?
Bir örümceğin ağının altında hareketsiz durduğunu gördüğünüzde ne yaptığını düşünürsünüz? Dinleniyor olabilir. Çevresindeki hareketleri izliyor olabilir. Belki de yalnızca avını bekliyordur. Peki ya uyuyorsa? Daha da ilginci, uyurken gözlerini hareket ettiriyor ve kasları istemsizce seğiriyorsa? Evet, bizler gibi… Bizde bu hareketler REM uykusu sırasında görülür. REM uykusu, rüyaların sıkça rapor edildiği uyku evresidir. Ancak bu evrenin biyolojik anlamı, yalnızca rüya görmekten ibaret değil. Beyin etkinliği, kas kontrolü ve hafıza süreçleriyle ilişkili olan REM uykusu, sinir sisteminin nasıl çalıştığına ilişkin önemli soruların merkezinde yer alıyor. Bonn Üniversitesi’nden bir grup araştırmacı ise bu soruları arşa çıkarıyor. Avustralya’da yaşayan sıçrayan örümcek Portia fimbriata da rüya görüyor mu? Bu gizemli süreç, bilim dünyasında hayvanlar alemindeki uyku evrelerinin yeniden masaya yatırılmasına neden oldu.
Neden Şimdi? Portia Fimbriata Neden Araştırmaların Odağında?
Karmaşık davranış repertuvarına sahip olan Portia fimbriata, ilk bakışta uyku araştırmaları için şaşırtıcı bir canlı gibi görünebilir. Ancak bu örümcek cinsi, avlanma davranışlarıyla biyologların uzun süredir ilgisini çekiyor. Birçok örümcek, avını yakalamak için kendi ağını kullanır veya çevresindeki böcekleri doğrudan avlar. Portia türleri ise başka örümcekleri avlayabilir hem de avlarının davranışlarını manipüle edebilen stratejiler kullanarak. Örneğin, ağ ören bir örümceğin ağına yaklaşan Portia, ağ üzerinde böceklerin çırpınmasını andıran titreşimler oluşturabilir. Ağın sahibi bu titreşimleri potansiyel bir avın işareti olarak algılayıp yaklaşabilir. Fakat karşılaştığı şey, beklediği kolay av değil, onu yakalamaya çalışan başka bir avcıdır. Bu olağanüstü ve karmaşık davranışlar, Portia örümceklerinin öğrenme yeteneklerini, gelişmiş sinir sistemlerini ve çevresel bilincini gözler önüne seriyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonraki süreçte bilim insanlarının bu seğirmelerin gerçekten rüya görmeyle mi yoksa sinirsel onarımla mı ilişkili olduğunu kanıtlamak için nörofizyolojik testleri derinleştirmesi bekleniyor. Bu keşif, uykunun evrim tarihini milyonlarca yıl geriye götürebilir ve omurgasızlarda bilinç kavramını tamamen yeniden tanımlayabilir.
Kaynak: BirGün Manşet