VARŞOVA — Polonya’da yürütme ve yargı organları arasında derinleşen kriz sokağa taştı; başbakanın talimatıyla polis Anayasa Mahkemesi binasını kuşatırken, mahkeme başkanı içeri alınmıyor, ana muhalefet ise yaşananları ‘darbe’ olarak nitelendiriyor.
- Anayasa Mahkemesi binası polis kordonuyla çevrildi, mahkeme başkanı içeri giremiyor.
- Ana muhalefet ve cumhurbaşkanlığı kanadı, yaşananları doğrudan ‘darbe’ olarak nitelendiriyor.
- Cumhurbaşkanı Nawrocki kriz üzerine Ulusal Güvenlik Kurulu’nu acil olarak toplama kararı aldı.
- Krizin merkezindeki Polonya, 22 yıldır AB üyesi ve Batı’nın stratejik kilit ülkesi konumunda bulunuyor.
Anayasa Mahkemesi Önünde Şok Görüntüler ve Polis Kuşatması
Geçtiğimiz haftadan bu yana Polonya’da yaşanan olaylar, sadece siyasetin yürütme ve yargı organlarıyla olan çatışmasını değil, aynı zamanda yürütme organının kendi içindeki farklı kanatlar olan cumhurbaşkanı ile hükümet arasındaki derin uçurumu gözler önüne seriyor. Ortaya çıkan tablo, gerçek anlamıyla çok yönlü ve tehlikeli bir devlet krizine işaret ediyor. Ana muhalefet cephesi, yaşananları başbakanın gerçekleştirdiği açık bir darbe olarak nitelendirirken, krizin en somut göstergesi başkentte yaşandı. Anayasa Mahkemesi başkanı, mahkeme binasına giremiyor; çünkü binanın çevresi bizzat başbakanın çağırdığı polis güçleriyle tamamen çevrilmiş durumda ve güvenlik güçleri başkanın içeri girmesine kesinlikle izin vermiyor. Binanın dışındaysa muhalefeti destekleyen öfkeli protestocular polis kordonunu yarmak için büyük bir mücadele verirken, uluslararası alanda da endişe artıyor. Öyle ki, ABD büyükelçisi yaşanan durumun son derece ciddi olduğunu belirterek taraflara itidal çağrısında bulundu.
Krizin Odağındaki Polonya: 22 Yıllık AB Üyesinde Siyasi Kutuplaşma
Tüm bu olağanüstü gelişmeler, sosyalist bloğun çöktüğü, toplumsal çalkantıların ve kurumsal sancıların olağan sayıldığı 90’lı yıllarda yaşanmıyor. Benzer şekilde, Avrupa Birliği’ne henüz alınmamış ve kapıda bekletilen Moldova veya Sırbistan gibi görece kırılgan ülkelerde de patlak vermiş değil. Krizin tüm şiddetiyle yaşandığı yer, tam 22 yıldır Avrupa Birliği üyesi olan, Doğu Avrupa’nın ekonomik ve askeri açıdan en güçlü ülkesi konumundaki Polonya. Üstelik bu ülke, ABD ve İngiltere tarafından Rusya’ya karşı stratejik olarak desteklenen Baltık-Karadeniz hattının en kilit noktasında yer alıyor. Polonya’da yıllardan beri derinleşerek süregelen keskin bir siyasi kutuplaşma bulunuyor. Siyasi denklemin bir tarafında muhafazakâr sağ çizgideki cumhurbaşkanı ile onu destekleyen ana muhalefet yer alırken, diğer tarafında liberal çizgideki parlamento çoğunluğu ve bunların liderliğini yürüten Başbakan Donald Tusk bulunuyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
2015 yılında iktidara gelip sekiz yıl boyunca ülkeyi yöneten muhafazakâr Hak ve Adalet Partisi döneminde atanan Anayasa Mahkemesi üyelerinin çoğunun görev süresi resmi olarak dolmuş durumdadır. Ancak hükümetin bu koltuklara atamak istediği yeni yargıçlar parlamentodan onay alsa da, cumhurbaşkanından onay alıp bir türlü göreve başlayamadı. Başbakan Tusk’ın geçtiğimiz hafta başlattığı hamleler bardağı taşıran son damla olurken, geçen haftaki bu ağır kriz üzerine Cumhurbaşkanı Nawrocki bugün Ulusal Güvenlik Kurulu’nu olağanüstü sıfatla toplama kararı aldı. Aynı saatlerde yüksek yargı da kendi içinde ayrı bir kriz toplantısı gerçekleştirecek. Polonya’daki bu yapısal ve kurumsal krizin daha da şiddetlenip şiddetlenmeyeceği, bu kritik toplantılardan çıkacak kararlar ve tarafların atacağı yeni adımlar neticesinde kesinlik kazanacak.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika