ANKARA — Engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanma esasına dayalı emeklilik uygulamasının kaldırılarak yerine çalışma gücü kaybının Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından değerlendirilmesine dayanan yeni bir sistemin getirilmesiyle ortaya çıkan mağduriyetler, DEM Parti Ağrı Milletvekili Heval Bozdağ tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşındı. 15 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun sonrasında binlerce engelli çalışanın emeklilik hakkına erişememesi üzerine hazırlanan kanun teklifi, kazanılmış hakların korunmasını hedefliyor.
- 15 Ocak 2025’te yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun ile vergi indirimine dayalı engelli emekliliği sistemi sona erdi.
- Yasal düzenlemede herhangi bir geçiş süreci öngörülmemesi, prim gününü tamamlamış binlerce vatandaşı mağdur etti.
- Daha önce raporu ve vergi indirim belgesi bulunan engelli çalışanlar SGK tarafından yeniden değerlendirmeye tabi tutuluyor.
- DEM Parti Ağrı Milletvekili Heval Bozdağ, yaşanan hak kayıplarının giderilmesi için Meclis’e resmi kanun teklifi sundu.
Vergi İndirimi Esaslı Emeklilikten SGK Değerlendirmesine Geçiş Süreci
Türkiye’de milyonlarca çalışanın hayatını doğrudan etkileyen sosyal güvenlik mevzuatında yapılan köklü değişiklikler, çalışma yaşamının dezavantajlı grupları arasında yer alan engelli bireyleri en çok etkileyen alanların başında gelmektedir. 15 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7538 sayılı Kanun, uzun yıllardır uygulanan sosyal güvenlik mekanizmalarında kritik bir dönüşüme imza attı. Bu kapsamda, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun geçici 87’nci maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 10’uncu maddesinin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırıldı. Bu kaldırma işlemiyle birlikte, engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanma esasına dayanan geleneksel emeklilik uygulamasına resmen son verildi.
Söz konusu uygulamanın yerini alan yeni sistemde, çalışma gücü kaybının Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından doğrudan değerlendirilmesi esası getirildi. Ancak bu idari ve hukuki geçiş, milyonlarca engelli çalışanın hak arama mücadelesinde yeni ve ağır bir bürokratik engelle karşılaşmasına neden oldu. Değişikliğin hemen ardından, daha önce elinde engelli sağlık kurulu raporu ve vergi indirimi hakkı bulunan birçok engelli çalışan, emeklilik şartlarını fiilen sağlamış olmasına rağmen SGK tarafından yeniden değerlendirmeye tabi tutulmaya başlandı.
Geçiş Sürecinin Olmayışı ve ‘Çalışma Gücü Kaybı Yoktur’ Gerekçesiyle Yaşanan Mağduriyetler
Yeni sistemin en büyük eleştiri noktalarından biri, herhangi bir geçiş süreci öngörülmeden aniden hayata geçirilmiş olmasıdır. Yıllardır yürürlükteki mevcut mevzuata uygun olarak sigortalılık sürelerini ve prim koşullarını büyük bir fedakarlıkla tamamlamaya çalışan yüz binlerce engelli yurttaş, bu ani karar dolayısıyla mağdur edildi. Emekliliğine yalnızca birkaç gün ya da birkaç ay kalmış olan, elinde sağlık kurulu raporu ve vergi indirim belgesi bulunan veya bizzat SGK tarafından emeklilik tarihleri kendilerine yazılı ya da sözlü olarak bildirilmiş olan engelli çalışanlar, bir anda tamamen farklı ve katı emeklilik koşullarına tabi tutuldu.
Uygulamada ortaya çıkan en somut ve yıkıcı sonuçlardan biri ise SGK’nin yeniden değerlendirme süreçlerinde ‘çalışma gücü kaybı yoktur’ gerekçesini öne sürmesi oldu. Bu gerekçeyle daha önceki kazanılmış haklarına rağmen binlerce engelli yurttaş emeklilik hakkından mahrum bırakıldı. Çalışma yaşamının ve sosyal güvencenin dışına itilen bu kesim, uzun yıllar boyunca ödedikleri primlerin ve harcadıkları emeklerin karşılığını alamamanın hukuki ve psikolojik yüküyle karşı karşıya kaldı.
Sağlamcı ve Ayrımcı Anlayışa Karşı Eşit ve Erişilebilir Yaşam Mücadelesi
Yaşanan bu dramatik tabloya ilişkin sert değerlendirmelerde bulunan DEM Parti Ağrı Milletvekili Heval Bozdağ, engellileri çalışma yaşamının ve sosyal güvencenin dışına iten bu sağlamcı ve ayrımcı anlayışın asla kabul edilemez olduğunu vurguladı. Bozdağ, konuyla ilgili yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi: ‘Eşit, güvenceli ve erişilebilir bir yaşam haktır. Engellilerin yıllarca çalışarak, prim ödeyerek ve emeklilik planlarını buna göre yaparak kazandıkları haklar 7538 sayılı Kanun’la ellerinden alınmıştır. Emeklilik koşulları değiştirilmiş, belirsizlik ve mağduriyet büyütülmüştür. Engellilerin mevcut yasal düzenleme kapsamında emekli olabilmeleri fiilen mümkün değildir.’
Bu çarpıcı tespitler, engelli yurttaşların sosyal güvenlik sisteminde yaşadığı krizin sadece teknik bir aksaklık olmadığını, aynı zamanda temel bir insan hakları ve eşitlik meselesi olduğunu gözler önüne sermektedir. Hak kayıplarının derinleşmesi, çalışma hayatındaki ayrımcılığı artırırken, engelli bireylerin toplumsal refahtan pay almasını da engellemektedir.
Gelişmeler ve Beklentiler
Tüm bu hukuksal boşlukların, hak kayıplarının ve telafisi güç mağduriyetlerin acilen giderilmesi, kazanılmış hakların güvence altına alınması ve engelli yurttaşların anayasal emeklilik hakkına eksiksiz bir şekilde yeniden erişebilmesi amacıyla DEM Parti Ağrı Milletvekili Heval Bozdağ kapsamlı bir yasal hazırlık tamamladı. Hazırlanan ve binlerce engelli çalışanın umutla beklediği kanun teklifi, yaşanan mağduriyetlerin son bulması ve sosyal güvenlik adaletinin yeniden tesis edilmesi talebiyle TBMM Başkanlığı’na resmi olarak sunuldu. Meclis’teki komisyon ve genel kurul süreçlerinde teklifin alacağı tutum, milyonlarca engelli vatandaşın ve ailesinin yakın takibinde olmayı sürdürüyor.
Kaynak: Evrensel