İSTANBUL — Dünya Adalet Projesi (World Justice Project) tarafından yayımlanan 2026 Hukukun Üstünlüğü Endeksi’ne göre Türkiye, işçi hakları alanında incelenen 143 ülke arasında 136. sırada yer alarak en kötü 8. ülke konumuna geriledi; uzmanlar hukuk devletinin zayıflamasının en ağır faturasını çalışanların ödediğine dikkat çekiyor.
- Türkiye, 2026 Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde 143 ülke içinde işçi haklarında 136. sırada yer alarak en kötü 8. ülke oldu.
- Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC) da Türkiye’yi uzun süredir ‘çalışanlar için en kötü 10 ülke’ arasında değerlendiriyor.
- Dünya Adalet Projesi’nin (WJP) kapsamlı araştırması, hukukun gündelik hayatta nasıl yaşandığını 8 temel faktör ve 44 alt göstergeyle ölçüyor.
Hukukun Üstünlüğünde Vahim Tablo: İşçi Haklarında ‘Dibin Dibindeyiz’
Türkiye, uluslararası alanda hazırlanan hak ve adalet raporlarında alt sıralardaki yerini korumaya devam ediyor. 2026 Hukukun Üstünlüğü Endeksi verilerine göre Türkiye, yalnızca genel hukuk kriterlerinde değil, özellikle işçi hakları alanında dünyanın en başarısız ülkeleri arasında gösteriliyor. Araştırma sonuçlarına göre Türkiye, 143 ülke arasında 136. sırada bulunarak en kötü 8. ülke olarak kayıtlara geçti. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan uzmanlar, hükümetin izlediği politikalar neticesinde Türkiye’nin hukuk ve işçi hakları alanında adeta yerin dibine sokulduğunu vurguluyor. Öte yandan, sendikal hakların küresel karnesini çıkaran Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC) da Türkiye’yi uzun yıllardır ‘çalışanlar için en kötü 10 ülke’ kategorisinde tutmaya devam ediyor. Bu veriler, ülkedeki çalışma koşullarının ve sendikal örgütlenmenin önündeki engellerin uluslararası kamuoyunda da tescillendiğini açıkça gözler önüne seriyor.
Hukuk Devleti Zayıfladığında En Ağır Faturayı Kim Öder?
Hukukun üstünlüğü kavramı, sıklıkla soyut bir siyasal tartışma veya teorik bir mesele olarak indirgenmeye çalışılsa da, aslında milyonlarca insanın günlük yaşamını doğrudan etkileyen somut bir gerçektir. Gerçek anlamda hukukun üstünlüğü; bir işçinin sendikaya üye olduğu için işten atılmaması, grevinin bir idari kararnameyle ‘ertelenmemesi’, hakkını aramak için alanlara çıktığında kolluk kuvvetleri tarafından coplanmaması ve bağımsız yargıya kolayca erişebilmesi demektedir. Peki, hukuk devleti zayıfladığında bunun ilk ve en ağır faturasını kim öder? Sermayenin hukuka olan ihtiyacı gündelik hayatta oldukça sınırlıdır; çünkü sermayenin ekonomik gücü, profesyonel hukuk servisleri ve güçlü siyasal bağlantıları mevcuttur. Sermaye kesiminin yargı aygıtı üzerindeki nüfuzu hayli fazladır. Buna karşılık, hukukun üstünlüğüne en çok ihtiyaç duyan kesim, örgütlenmekten ve hak aramaktan başka hiçbir gücü olmayan işçiler ve emekçilerdir. 2026 endeks verileri de tam olarak bu acı gerçeği gözler önüne sermektedir.
Hukuk Devletinin Röntgeni: WJP 2026 Endeksi Nasıl Hazırlandı?
Dünya Adalet Projesi (World Justice Project – WJP) adlı bağımsız girişim, her yıl küresel ölçekte hazırladığı dünyanın en kapsamlı hukukun üstünlüğü ölçümlerinden biriyle tanınmaktadır. Geçen hafta kamuoyuyla paylaşılan 2026 Hukukun Üstünlüğü Endeksi, toplam 143 ülkeyi kapsayan geniş bir metodolojiye dayanmaktadır. Endeks hazırlanırken, kanun metinlerinde ne yazıldığına değil, hukukun gündelik hayatta pratikte nasıl yaşandığına odaklanılmaktadır. Bu kapsamlı değerlendirme için iki temel güvenilir kaynak kullanılmaktadır: Birincisi, 143 ülkede yaklaşık 215 bin kişiyle yüz yüze ve dijital ortamda yapılan hane halkı anketleridir; ikincisi ise hukukçular ile akademisyenlerden oluşan 3 bin 400’ü aşkın alan uzmanının doldurduğu detaylı anket formlarıdır. WJP endeksi dünyada hukukun üstünlüğünü şu sekiz temel faktörle ölçmektedir: 1-Hükümet yetkilerinin sınırlandırılması, 2-Yolsuzluğun yokluğu, 3-Açık yönetim, 4-Temel haklar, 5-Düzen ve güvenlik, 6-Kuralların uygulanması, 7-Medeni yargı, 8-Ceza yargısı. Belirtilen bu faktörler toplam 44 alt göstergeye ayrılmakta ve her ülkeye 0 ile 1 arasında değişen puanlar verilmektedir. Puanlamada 1 veya 1’e yakın değerler hukukun üstünlüğünün en üst düzeyde korunduğunu gösterirken, alt sıralardaki ülkeler ise derinleşen krizleri ve hak ihlallerini işaret etmektedir.
Gelişmeler ve Beklentiler
Gelecek dönemde uluslararası denetim mekanizmalarının ve bağımsız hak örgütlerinin raporlarının, Türkiye’deki işçi hakları ve yargı bağımsızlığı üzerindeki baskıları daha da netleştirmesi bekleniyor. Uzmanlar, hukukun üstünlüğü endekslerindeki bu düşüşün durdurulabilmesi için başta sendikal haklar ve adil yargılanma olmak üzere evrensel standartlara acilen geri dönülmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Kaynak: BirGün Manşet