İSTANBUL — Ortadoğu’daki tırmanan gerilim ve artan küresel talep, enerji piyasalarında deprem etkisi yaratırken; Avrupa’da referans doğal gaz fiyatları Aralık 2022’den bu yana ilk kez 100 euro sınırını aştı ve yaklaşık 4 yılın zirvesine ulaştı.
- Hollanda merkezli TTF’de kasım vadeli kontratların megavatsaat fiyatı 101 euroya yaklaştı.
- Katar’ın LNG sevkiyatları, Hürmüz Boğazı’ndaki fiili abluka nedeniyle savaş öncesi seviyesinin dörtte birine geriledi.
- Asya’dan ve Çin’den gelen yüksek talep, Avrupa’nın tedarik rekabetini ve maliyetlerini katladı.
- Analistler, kış aylarında fiyatların megavatsaat başına 130 euroya tırmanabileceği konusunda uyarıyor.
Ne Oldu? Ortadoğu’daki Savaş Avrupa Gazını Nasıl Vurdu?
Avrupa’da doğal gaz fiyatları, Ortadoğu’daki savaşın enerji tedarikine doğrudan etkileri ve Asya ülkelerinden gelen talebin artmasıyla birlikte önlenemez bir yükseliş trendine girdi. Avrupa doğal gaz piyasasında referans kabul edilen Hollanda merkezli TTF’de kasım vadeli kontratların megavatsaat fiyatı 101 euroya dayandı. Bloomberg HT’nin aktardığı bilgilere göre, eylül başında henüz 70 euronun altında işlem gören doğal gaz fiyatlarındaki bu sert ve ani tırmanışta, Hürmüz Boğazı’ndaki fiili abluka kritik rol oynadı. Bu abluka nedeniyle Katar’ın sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatları büyük ölçüde aksadı. Küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini karşılayan Katar’ın sevkiyat hacmi, savaş öncesindeki seviyesinin yalnızca dörtte birine kadar geriledi. Öte yandan, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik diplomatik veya lojistik bir ilerleme sağlanamaması, önümüzdeki kış aylarında yaşanacak doğal gaz tedarikine ilişkin belirsizlikleri ve endişeleri tırmandırıyor.
Neden Şimdi? Asya’dan Gelen Talep ve Küresel Rekabet
Fiyat artışlarının arkasındaki bir diğer temel dinamik ise Asya kıtasından yükselen yoğun talep dalgası oldu. Asyalı ithalatçılar, bölgede olası tedarik kesintilerine karşı erken önlem alarak spot piyasadan alımlarını ciddi oranlarda artırdı. Özellikle Çin’in kendi ulusal doğal gaz stok hedeflerine ulaşabilmek amacıyla yüksek fiyatları göz ardı ederek alım yapması, küresel ölçekte talebi yukarı çeken temel etkenler arasında gösterildi. Asya pazarındaki bu devasa talep artışı neticesinde mevcut LNG sevkiyatları bu coğrafyaya yönlendirildi. Bu durum, enerji açığı bulunan Avrupa’nın doğalgaz tedarikinde çok daha yüksek fiyatlarla rekabet etmek zorunda kalmasına ve maliyetlerin katlanmasına yol açtı.
Kimi Nasıl Etkileyecek? Hükümetler ve Tüketicileri Bekleyen Tehlikeler
Yaşanan bu olağanüstü maliyet artışları, piyasa uzmanlarını ve ekonomik otoriteleri harekete geçirdi. Sektör analistleri, doğal gaz fiyatlarının 100 euro eşiğini aşmasının ardından, Avrupa hükümetlerinin önümüzdeki dönemde hanehalkı ve sanayi için doğal gaz tüketimini sınırlandırmaya yönelik katı önlemleri yeniden gündeme alabileceğini belirtiyor. Kış aylarında hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin çok altında ve aşırı derecede düşmesi senaryosunda, doğal gaz fiyatlarının gelecek yılın başında megavatsaat başına 130 euroya kadar fırlayabileceği öngörülüyor. Ayrıca, kasım ayının başında hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin altında seyretmesi ve aynı dönemde rüzgar hızının düşük kalması bekleniyor. Bu olumsuz meteorolojik koşulların, henüz tam kapasite doluluk oranına ulaşmayan Avrupa doğal gaz depolarından yapılan çekişleri hızlandıracağı ve piyasadaki fiyat baskısını katlayarak artıracağı vurgulanıyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Son gelişmeler ışığında enerji piyasaları kritik bir eşikte bulunurken; 31 yıldır emeğin sesi olan Evrensel, gücünü sadece okurlarından almaya devam ediyor. Emeğin ve halkın haber alma hakkı çerçevesinde, kış aylarındaki tedarik süreçleri ve resmi kurumların alacağı olası kısıtlama kararları yakından takip edilerek kamuoyuna duyurulacaktır.
Kaynak: Evrensel