İSTANBUL — Ayakkabı boyacılığından sendika liderliğine, cezaevinden devlet başkanlığı sarayına uzanan sıra dışı siyasi kariyeriyle Latin Amerika’nın en etkili liderlerinden biri olan Luiz Inácio Lula da Silva, üçüncü dönemindeki ekonomik başarılar ve sosyal politikaların ardından 2026 seçimlerinde dördüncü dönem için yeniden yarışmaya hazırlanıyor.
- Lula da Silva, 2026 seçimlerinde dördüncü dönem devlet başkanlığı için yarışıyor.
- 2003-2010 yılları arasındaki iki dönemin ardından 2023 yılında yeniden göreve seçildi.
- Çocuk yaşta başladığı zorlu çalışma hayatından sendika liderliğine ve İşçi Partisi’nin kurulmasına uzanan köklü bir siyasi geçmişe sahip.
- 2018-2019 yılları arasında cezaevinde kalmasına yol açan mahkûmiyet kararlarının Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilmesiyle siyaset sahnesine büyük bir dönüş yaptı.
Luiz Inácio Lula da Silva Kimdir ve Hayat Hikayesi Nedir?
Ayakkabı boyacılığından sendika liderliğine, devlet başkanlığından cezaevine uzanan Luiz Inácio Lula da Silva, Brezilya siyasetinin kuşkusuz en önde gelen ve halkçı figürlerinden biridir. 27 Ekim 1945 tarihinde Pernambuco eyaletinde dünyaya gelen Lula, yoksul bir çocukluk geçirdi. Çok küçük yaşlarda okulu bırakmak zorunda kalan geleceğin devlet başkanı, hayata tutunabilmek için ayakkabı boyadı, sokaklarda yer fıstığı sattı ve nihayetinde São Paulo’ya giderek bir metal işçisi olarak çalışmaya başladı. Henüz 19 yaşındayken geçirdiği talihsiz bir iş kazası sonucu sol elinin serçe parmağını kaybetti.
İşçi sınıfının içinden gelen bu zorlu yaşam mücadelesi, onu sendikal faaliyetlerin merkezine taşıdı. 1975 yılında São Bernardo do Campo ve Diadema Çelik İşçileri Sendikası başkanlığına seçilerek işçi haklarının savunucusu oldu. Siyasi mücadelesini kurumsal bir zemine taşımak amacıyla 1980 yılında İşçi Partisi’nin (PT) kurucuları arasında yer aldı. Uzun yıllar süren muhalefet ve seçim mücadelelerinin ardından 2002 yılında ilk kez Brezilya devlet başkanı seçildi. İlk iktidar dönemlerinde (2003-2010) asgari ücreti önemli ölçüde artırdı ve düşük gelirli ailelere yönelik hayati öneme sahip Bolsa Família sosyal yardım programını büyük ölçüde genişletti. 2010 yılına gelindiğinde anayasal iki dönem sınırı nedeniyle görevden ayrılarak yerini halefi Dilma Rousseff’e bıraktı.
Lula da Silva Neden Cezaevine Girdi ve Siyasete Nasıl Geri Döndü?
Brezilya’nın devlete ait petrol şirketi Petrobras çevresindeki yolsuzluk iddialarını çok yönlü olarak araştıran devasa Lava Jato (Oto Yıkama) soruşturması, Lula da Silva’nın siyasi kariyerinde adeta karanlık bir dönemi tetikledi. Bu soruşturma kapsamında yargılanan Lula, 7 Nisan 2018 tarihinde tutuklandı. Toplamda yaklaşık 580 gün boyunca cezaevinde kalan deneyimli siyasetçi, 8 Kasım 2019’da tahliye edildi.
Ancak adalet mekanizması sonradan bu süreci tersine çevirdi. Brezilya Federal Yüksek Mahkemesi, Lula hakkındaki mahkûmiyet kararlarını, davayı gören mahkemenin yetkisine ilişkin usul gerekçeleriyle tamamen iptal etti. Ayrıca dönemin soruşturmasını yürüten eski yargıç Sergio Moro’nun bir davada tarafsız ve objektif davranmadığına hükmedildi. Yargı kararlarının bu şekilde iptal edilmesi, Lula da Silva’nın önündeki hukuki engelleri kaldırdı ve yeniden siyaset sahnesine dönerek 2026 seçimlerine uzanan yolun önünü açtı.
2022 Seçimleri, Brasília Baskını ve Hükümetin Üçüncü Dönemi Ne Getirdi?
Hukuki engellerin kalkmasıyla birlikte 2022 devlet başkanlığı seçimlerinde sağcı rakip Jair Bolsonaro ile yarışan Lula, ikinci turda yüzde 50,9 gibi kritik bir oyla zafer elde etti ve 1 Ocak 2023’te resmi olarak üçüncü kez göreve başladı. Ancak bu zaferin hemen ardından, seçim sonuçlarını hazmedemeyen Bolsonaro destekçileri, 8 Ocak’ta Brasília’daki Kongre binasını, Yüksek Mahkeme’yi ve devlet başkanlığı sarayını basarak demokrasiyi hedef alan büyük bir provokasyona imza attılar.
Yaşanan bu siyasi çalkantılara rağmen Lula hükümeti üçüncü döneminde sosyal yardım ve konut programlarını kararlılıkla genişletti. Brezilya Coğrafya ve İstatistik Enstitüsü (IBGE) verilerine göre, mayıs-temmuz 2026 döneminde ülkede işsizlik oranı yüzde 5,3’e gerilerken, ortalama reel aylık gelir 3 bin 762 reale yükseldi. Ekonomik göstergeler de bu dönemi destekler nitelikte; ekonominin dört çeyreklik büyümesi ikinci çeyrekte yüzde 1,9 olarak gerçekleşirken, ağustos ayı itibarıyla yıllık enflasyon yüzde 4,22 seviyesinde seyretti.
Gelişmeler ve Beklentiler
Brezilya siyasetinin köklerine kazınmış olan Luiz Inácio Lula da Silva, üçüncü döneminde elde ettiği ekonomik rahatlama, sosyal yardımlar, Amazon’daki ormansızlaşma ile mücadele ve çalışma hakları alanındaki gündem maddeleriyle 2026 seçimlerinde dördüncü dönem için yeniden yarışıyor. Ülkenin geleceği ve önümüzdeki dönem siyasi istikrarı açısından bu adaylık, Latin Amerika ve dünya kamuoyu tarafından yakından takip edilmektedir.
Kaynak: Evrensel