MANİSA — Çevre Bakanlığı’nın Çaldağı Nikel Madeni için verdiği ‘ÇED olumlu’ kararına karşı Turgutlu Çevre Platformu (TURÇEP) ve Salihli Çevre Derneği tarafından AİHM’in ‘Adil Yargılama Hakkı İhlali’ kararı sonrasında Manisa 1. İdare Mahkemesi’nde açılan davada, mahkemenin atadığı bilirkişi heyeti hazırladığı raporda projenin toprak ve su kaynakları açısından uygun olmadığını ve tarımsal açıdan çevrede olumsuz etkilere neden olacağını tescilledi.
- AİHM kararı sonrası 20 yıl sonra yeniden açılan davada bilirkişi raporu tamamlandı.
- Yaklaşık 137 milyon tonluk atık kütlesinin uzun dönemde sızıntı yapabileceği ve zeytinlikleri tehdit edeceği vurgulandı.
- Uzman çevre mühendisi projede temel kütle dengelerinin kurulmadığını ve sayısal değerlerin tutarsız olduğunu belirtti.
- Biyolojik çeşitlilik ve flora yönünden vejetasyon kaybı, su drenajı değişimi ve toprak mikrobiyolojisinin bozulacağı uyarısı yapıldı.
20 Yıllık Hukuk Mücadelesinde Kritik Bilirkişi Raporu
Çevre Bakanlığı tarafından Turgutlu Çaldağı Nikel Madenine verilen ÇED olumlu kararına karşı 2006 yılından beri verilen hukuk mücadelesi hız kesmeden sürüyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nden (AİHM) gelen “Adil Yargılama Hakkı İhlali” kararı sonrasında Turgutlu Çevre Platformu (TURÇEP) ve Salihli Çevre Derneği tarafından Manisa 1. İdare Mahkemesi’nde 20 yıl sonra yeniden dava açıldı. Dava ile ilgili olarak Mahkeme tarafından atanan Bilirkişi Heyeti, geçtiğimiz Haziran ayında 4. kez yapılan incelemeler sonucunda merakla beklenen raporunu kamuoyuyla paylaştı. Raporda yer alan tespitler, maden projesinin çevre ve tarım üzerindeki yıkıcı potansiyelini bir kez daha gözler önüne serdi.
137 Milyon Tonluk Atık Kütlesi ve Sızıntı Tehlikesi
ÇED Raporunda, projenin en belirleyici unsuru olan yaklaşık 137 milyon tonluk atık kütlesinin uzun dönemde sızıntı yapabileceğine dikkat çekilerek, bu durumun yöredeki zeytin dikili alanlara olan etkisinin kapatma sonrası da devam edeceği vurgusu yapıldı. Heyette yer alan Uzman Çevre Mühendisi, projede temel kütle dengelerinin kurulmadığını, sunulan sayısal değerler arasında tutarlılık bulunmadığını ifade ederek, projenin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin kabul edilebilir düzeyde olmadığını net bir şekilde belirtti. Atık yönetimindeki bu belirsizlikler ve potansiyel sızıntı riskleri, bölgenin ekolojik dengesi açısından büyük bir tehdit oluşturmaya devam ediyor.
Biyolojik Çeşitlilik, Flora ve Toprak Mikrobiyolojisi Tehdit Altında
Bilirkişi Raporunda yapılan diğer bir değerlendirme ise “Biyolojik Çeşitlilik ve Flora Yönünde” oldu. Maden projesi için biyolojik çeşitlilik açısından, nikel cevheri çıkarma, liç işlem ve tesisinin çevresel değerlere ile ekolojik dengeye doğrudan olumsuz etki edeceği ifade edildi. Bölgede vejetasyon (birbirine benzeyen bitki örtüsü) kaybı, su drenajının değişmesi ve toprağın ısınmasına bağlı olarak toprak mikrobiyolojisi ile ilgili faaliyetlerin bozulmasına neden olacağı, çok sayıda ağacın kesileceği ve bu kesimlerin ekosisteme kalıcı zarar vereceği düşünüldüğünden projenin bu alanlarda yapılmasının flora yapısı açısından son derece olumsuz olacağı uyarısı yapıldı. Aşılı ve değişik yöntemlerle çoğaltılmış mevcut ağaçların ürün veriyor olmasının projeyi kabul edilebilir olmaktan çıkardığını ifade eden Ziraat Mühendisi Uzman kişisi, “İşlemler sonucunda kaynaklanabilecek tozların arada doğal eşik özelliğindeki yükselti farkı bulunmaması, maden alanının zeytinlik alanlardan daha yüksek seviyede bulunması” nedeniyle tehlikenin boyutunu artırdığına dikkat çekti.
Gelişmeler ve Beklentiler
Manisa 1. İdare Mahkemesi’nde görülen ve 20 yıllık hukuki geçmişiyle Türkiye çevre mücadelesinin simge davalarından biri haline gelen süreçte, bilirkişi heyetinin sunduğu bu kapsamlı raporun mahkeme kararını doğrudan etkilemesi bekleniyor. Turgutlu Çevre Platformu (TURÇEP) ve Salihli Çevre Derneği başta olmak üzere bölge halkı ve çevreciler, mahkemenin bu bilimsel rapor doğrultusunda ÇED olumlu kararını iptal etmesini ve doğanın kalıcı olarak korunmasını talep ediyor.
Kaynak: Evrensel