ANKARA — Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Hakkari Milletvekili Öznur Bartin, müzikolog Veysi Varlı’nın Kürt müziği üzerine yürüttüğü araştırmalarda tespit ettiği binlerce eserin kaynak gösterilmeden Türkçeleştirildiği iddialarının araştırılması, kültürel mirasın korunması ve telif haklarının iadesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına kapsamlı bir araştırma önergesi sundu.
- Müzikolog Veysi Varlı’nın tespitlerine göre 28 bin eserden 4 bin 971’i kaynak gösterilmeden Türkçeleştirildi.
- Önergede konunun yalnızca bir telif uyuşmazlığı olmadığı, kültürel haklar ve tarihi adalet meselesi olduğu vurgulandı.
- Diyarbakır, Urfa, Antep, Maraş ve Tunceli yörelerine ait eserler ile Celal Güzelses ve Hasan Zirek’in parçalarının etkilendiği belirtildi.
- Kültür, Adalet ve Millî Eğitim bakanlıkları öncülüğünde kalıcı mekanizmalar kurulması talep edildi.
Kürt Müziğinde Kaynak Göstermeme ve Türkçeleştirme İddiaları Meclis Gündeminde
DEM Parti Hakkari Milletvekili Öznur Bartin, müzik dünyasında uzun süredir tartışılan ve akademik çevrelerin de dikkatini çeken önemli bir meseleyi Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Müzikolog Veysi Varlı’nın Kürt müziği üzerine yürüttüğü kapsamlı araştırmalarda tespit ettiği binlerce eserin kaynak belirtilmeden Türkçeleştirildiği iddialarının etraflıca araştırılması, kültürel mirasın korunması ve hak sahiplerine telif haklarının iade edilmesi için resmi bir araştırma önergesi sunuldu. Önergede, müzikolog Veysi Varlı’nın 1988 yılından bu yana incelediği 28 bin eserden 4 bin 971’inin kaynak gösterilmeden farklı dillerde ve Türkçeleştirilerek yayımlandığına ilişkin çarpıcı tespitleri detaylı bir şekilde hatırlatıldı. Milletvekili Öznur Bartin, söz konusu durumun yalnızca dar kapsamlı bir müzik piyasası ticari anlaşmazlığı ya da adi bir telif uyuşmazlığı olarak görülemeyeceğini vurguladı. Bu meselenin aynı zamanda kültürel haklar, eşit yurttaşlık, tarihsel adalet ve kamusal hafıza gibi son derece hassas alanları yakından ilgilendirdiğini açıkça belirtti.
Hangi Yöreler ve Sanatçılar Etkilendi? Bağımsız Kurul Talebi
Meclis Başkanlığına sunulan araştırma önergesinin gerekçe bölümünde, özellikle Diyarbakır, Urfa, Antep, Maraş ve Tunceli yörelerine ait pek çok özgün eserin farklı adlarla kaydedildiği bilgisine yer verildi. Bununla birlikte, Türk müziğinin önemli isimlerinden Celal Güzelses’in repertuvarındaki kimi parçaların yanı sıra, Kürt müziğinin taçsız kralı olarak bilinen Hasan Zirek’in eserlerinin de bu durumdan doğrudan etkilendiği ifade edildi. Yaşanan bu kültürel kaybın ve iddiaların üzerindeki sis perdesini aralamak adına, alanında uzman müzikologlar, arşivciler, dil araştırmacıları ve hukukçulardan oluşacak tamamen bağımsız ve çoğulcu bir kurulun acilen kurulması ve konuyu incelemesi gerektiği kaydedildi. Önergede ayrıca, Kürt müziği eserlerinin gerçek kaynaklarının bilimsel yöntemlerle titizlikle belirlenmesi, kamu arşivlerinin derinlemesine taranması, geçmişte yapılan yanlış atıfların ve eksik kaynak bilgilerinin ivedilikle düzeltilmesi istendi. Hak sahipliğinin bilimsel ve hukuki olarak doğrulandığı durumlarda ise telif ve manevi hakların hak sahiplerine ya da varislerine iadesinin sağlanması talep edildi.
Gelişmeler ve Beklentiler
Tüm bu gelişmeler ışığında DEM Parti Hakkari Milletvekili Öznur Bartin, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Adalet Bakanlığı ve Millî Eğitim Bakanlığı öncülüğünde kalıcı ve kapsayıcı mekanizmaların oluşturulmasını istedi. Toplumsal barışın en önemli yapı taşlarından biri olan kültürel çoğulculuğun güvence altına alınması ve gelecekte benzer hak ihlallerinin yaşanmasının önlenmesi amacıyla kapsamlı bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması yönündeki yasal sürecin takipçisi olunacağı bildirildi.
Kaynak: Evrensel