İSTANBUL — Bilim insanları, Dünya’nın çevresinde yüksek enerjili parçacıkların geçemediği düşünülen doğal sınırın aşırı Güneş fırtınaları sırasında aşılabildiğini ortaya koydu. Japonya’nın Arase uydusunun verilerine göre, 2024 yılında yaşanan şiddetli fırtınada bazı elektronların akışı 5 bin kattan fazla artarken, bu keşif uydular ve uzay araçları için radyasyon risklerinin yeniden değerlendirilmesini gündeme getirdi.
- Mayıs 2024’te yaşanan G5 seviyesindeki en güçlü kategorideki jeomanyetik fırtına, ‘geçilmez’ sanılan bariyeri deldi.
- Japonya Uzay Araştırma Ajansı’nın (JAXA) Arase uydusu, yaklaşık 3 megaelektronvolt enerjiye sahip elektronların akışının 5 bin kattan fazla arttığını kaydetti.
- Keşif, Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanarak uzay teknolojileri ve uydu güvenliği alanında yeni bir dönemin kapısını araladı.
Van Allen Kuşakları ve ‘Geçilmez’ Sanılan Sınır
Dünya’nın manyetik alanı içinde bulunan Van Allen radyasyon kuşakları, yüksek enerjili proton ve elektronları barındırmaya devam ediyor. Işık hızına yakın hareket edebilen bazı elektronlar, uyduların elektronik sistemlerine zarar verebilecek kadar yüksek enerji taşıyor. NASA’nın 2014 yılında yaptığı gözlemler, bu elektronların Dünya’ya belirli bir mesafeden daha fazla yaklaşmasını engelleyen doğal bir sınır bulunduğunu açıkça göstermişti. Araştırmacılar uzun yıllar boyunca bu bölgeyi geçilmez bir bariyer olarak tanımlamıştı. Ancak Dünya’nın çevresindeki radyasyon kuşaklarına ilişkin yıllardır kabul gören bu varsayım, yeni araştırmayla birlikte derinden sorgulanmaya başladı. Bilim insanları, yüksek enerjili elektronların aşamadığı düşünülen bu doğal sınırın, olağanüstü güçlü Güneş fırtınaları sırasında bal gibi geçilebildiğini kesin olarak belirledi.
Mayıs 2024 G5 Fırtınası ve Arase Uydusunun Kritik Verileri
Japonya’daki Nagoya Üniversitesi’nden Yoshizumi Miyoshi öncülüğündeki araştırma ekibi, Mayıs 2024’te Dünya’yı doğrudan etkileyen şiddetli Güneş fırtınası sırasında Japonya Uzay Araştırma Ajansının (JAXA) Arase uydusundan elde edilen verileri titizlikle inceledi. Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, normal koşullarda yüksek enerjili elektronların nadiren ulaşabildiği bölgede beklenmedik ve devasa bir parçacık artışı kaydedildi. Mayıs 2024’te yaşanan G5 seviyesindeki, yani en güçlü kategorideki jeomanyetik fırtınanın ardından bu sınırın içinde olağanüstü bir değişim meydana geldi. Arase uydusu, yaklaşık 3 megaelektronvolt enerjiye sahip elektronların akışının fırtına öncesine kıyasla 5 bin kattan fazla arttığını net bir şekilde gözler önüne serdi.
Gelişmeler ve Beklentiler
Güneş fırtınalarının Dünya’nın manyetik alanındaki koruyucu bariyerleri aşabildiğini kanıtlayan bu son derece çarpıcı keşif, uzayda görev yapan uydular, uzay istasyonları ve gelecekteki insanlı uzay görevleri için radyasyon risklerinin tamamen yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılıyor. Uzay ajansları, artan jeomanyetik tehditler karşısında koruma stratejilerini güncellemeyi planlıyor.
Kaynak: BirGün Manşet