YEREVAN — Ermenistan Parlamentosu, Amerika Birleşik Devletleri ile Azerbaycan’ı Nahçıvan’a bağlayacak olan Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu (TRIPP) projesine ilişkin stratejik iş birliği çerçeve anlaşmasını 28 Ekim’de yapılan oylamada 63 kabul ve 32 ret oyuyla resmi olarak onayladı.
- Ermenistan Parlamentosu’nda yapılan 28 Ekim tarihli oylamada anlaşma 63 ‘kabul’ oza karşı 32 ‘ret’ oyuyla kabul edildi.
- Proje kapsamında kurulacak TRIPP Geliştirme Şirketi’nin ilk 49 yıl boyunca yüzde 74’lük hissesi ABD tarafına ait olacak.
- Proje, Azerbaycan’ın ana karası ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında Ermenistan’ın Sünik bölgesinden geçecek kritik ulaşım hattını oluşturuyor.
- Siyasi çerçevesi 8 Ağustos 2025’te Washington’da çizilen proje, Ermenistan’ın egemenliği ve yargı yetkisi altında faaliyet gösterecek.
Parlamentoda Sert Tartışmalar ve Oylama Süreci
Ermenistan Parlamentosu, ABD ile yürütülen Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu (TRIPP) projesine ilişkin stratejik iş birliği çerçeve anlaşmasını görüşmek üzere kritik bir oturum gerçekleştirdi. 28 Ekim’de yapılan oylamada 63 milletvekili kabul oyu verirken, 32 milletvekili ret oyu kullandı. Oylama sürecinde iktidardaki Sivil Sözleşme Partisi anlaşmayı desteklerken, muhalefetteki Güçlü Ermenistan ve Ermenistan (Hayastan) fraksiyonları projeye ve içerdiği şartlara sert bir şekilde karşı çıktı. Karşılıklı atışmaların ve derin siyasi tartışmaların yaşandığı oturumda, ülkenin gelecekteki ekonomik ve lojistik rotasını belirleyecek bu adım masaya yatırıldı. Anlaşmanın kabul edilmesiyle birlikte, Kafkasya’daki ulaşım koridorlarının yapısı ve uluslararası aktörlerin bölgedeki ekonomik ağırlığı açısından yepyeni bir evreye girilmiş oldu. İktidar kanadı projenin ülkeye getireceği ekonomik refah ve bölgesel entegrasyonun altını çizerken, muhalefet partileri ulusal egemenliğin ve stratejik varlıkların kontrolünün yabancı bir ülkeye devredilmesi riski konusunda ciddi çekincelerini dile getirdi.
TRIPP Geliştirme Şirketi’nin Yapısı ve Hisse Dağılımı
Anlaşmanın en çok tartışılan ve dikkat çeken yönlerini ise mali ve hukuki ortaklık modelleri oluşturuyor. Anlaşma kapsamında TRIPP Geliştirme Şirketi adı altında yeni bir yapı kurulması öngörülüyor. Bu şirketin başlangıçta yüzde 74’lük hissesi ABD tarafına ait olacakken, Ermenistan tarafının payı yüzde 26 olarak belirlendi. Şirket için ilk dönem 49 yıl olarak kararlaştırıldı. Bununla birlikte, tarafların karşılıklı anlaşmasıyla iş birliğinin 50 yıl daha uzatılması durumunda denge tablosu değişiyor; bu senaryoda Ermenistan’ın payı yüzde 49’a çıkarken, ABD tarafının payı yüzde 51’e düşecek. Projenin operasyonel ayağını şekillendirecek olan bu şirket modelinin, bölgedeki devasa altyapı yatırımlarını finanse etmesi ve yönetmesi planlanıyor. Öte yandan Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan, parlamentodaki görüşmelerde proje kapsamında ülke topraklarında kurulacak veya yenilenecek altyapının tamamının Ermenistan’ın egemenliği ve yargı yetkisi altında faaliyet göstereceğini defalarca vurguladı. Ancak yine de şirketin kuruluşuna ilişkin esaslar ile hissedarlar arasındaki ayrıntılı anlaşmaların önümüzdeki süreçte ayrıca hazırlanması gerekiyor.
Bölgesel Ulaşım Koridoru ve Sünik Hattının Önemi
Jeopolitik açıdan hayati bir öneme sahip olan TRIPP projesi, Azerbaycan’ın ana karası ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında Ermenistan’ın Sünik bölgesinden geçecek ulaşım bağlantısını oluşturmayı amaçlıyor. Proje yalnızca iki bölgeyi birbirine bağlamakla kalmıyor; aynı zamanda bölgesel ulaşım hatlarının açılmasını, Ermenistan’ın Azerbaycan üzerinden üçüncü ülkelere erişimini ve ülke içindeki demir yolu bağlantılarının geliştirilmesini de kapsıyor. Ermenistan yönetimi, projenin demir yolu, kara yolu, enerji hatları ve diğer kritik altyapı bağlantılarını içerebileceğini ifade ediyor. Anlaşma metninde, bölgesel ulaşımın geliştirilmesi hedefi Ermenistan’ın egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı ilkesiyle birlikte ele alınıyor. TRIPP projesinin siyasi çerçevesi ilk olarak 8 Ağustos 2025’te Washington’da, ABD Başkanı Donald Trump’ın tanıklığında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın imzaladığı ortak bildiride oluşturulmuştu.
Gelişmeler ve Beklentiler
Ermenistan Parlamentosu’nun onayladığı bu tarihi anlaşma, Güney Kafkasya’da on yıllardır süren ulaşım ve lojistik kördüğümleri çözme potansiyeli taşırken, aynı zamanda küresel süper güçlerin bölgedeki ekonomik ve stratejik nüfuz mücadelesinin de yeni bir cephesini açıyor. Hissedar yapıları ve operasyonel detayların netleşeceği önümüzdeki dönemde, şirketin kuruluş esaslarına dair yazılacak alt metinler ve karşılıklı mutabakatlar projenin sahadaki gerçek uygulamasını belirleyecek. Bölgesel barış ve refah vaadiyle yola çıkan TRIPP projesinin, tarafların iç politikalarındaki yankıları ve uzun vadeli egemenlik tartışmaları gölgesinde nasıl bir işleyiş kazanacağı tüm dünya tarafından yakından izlenmeye devam edecektir.
Kaynak: Evrensel