Fon Vurgunu Sonrası Vatandaşa Dayatılan Reçete: Kaçış Yok, Zararı Kabullen

İSTANBUL — Türkiye’nin uzun süredir içinden geçtiği ekonomik bunalım ve yakın dönemde yaşanan büyük fon vurgunu, küçük yatırımcıyı ve tasarruf sahibini eşi benzeri görülmemiş bir güven bunalımıyla baş başa bıraktı. ‘Nitelikli yatırımcı’ eşiğinin 50 milyon TL’ye çıkarılmasıyla alternatif fonlara erişimi tamamen engellenen, artan vergi yükleri ve denetim baskılarıyla hareket alanları daraltılan küçük yatırımcının tüm çıkış yolları kapatıldı. Uzmanlar ve iktidara yakın çevreler dahi hataların faturasının yine vatandaşa kesildiğine dikkat çekerken, sistemin getirdiği son nokta ‘zararı kabullenmek’ten ibaret bir çıkmaz sokak olarak özetleniyor.

Üç Yıllık Ekonomik Bunalım ve Kaf Dağının Ardındaki ‘Para Kazanma’ Hayali

Üç yıllık derin ekonomik bunalımın ardından Türkiye’de ‘para kazanmak’ eylemi artık geriliyor, bu fikir giderek kaf dağının ardına düşüyor. Bu konuda iş adamlarının çığlıkları kimse tarafından dinlenmiyor, sorunları her zamanki gibi klasik birer ‘ağlama’ seansı olarak görülüyor. Oysa Türkiye, uzun süreli ekonomik bunalımın çok daha farklı ve acı verici noktalarını tatmaya başladı. İşi para kazanmak olan profesyonelleri bir yana bırakırsak, toplumu asıl ilgilendiren geniş kesimlere bakıldığında durumun vahameti çok daha net anlaşılıyor. Toplumun genelinin gelecek kaygılarını dindirecek tek bir sığınak dahi kalmadı. Küçük yatırımcı ve tasarruf sahipleri adeta şoka uğramış durumdalar. Fon vurgununun öncesinde görevini yapmayan, denetim mekanizmalarını işletmeyen odaklar artık sır değil. Bunu sadece muhalefet değil, bizzat iktidarı savunan çevreler bile yüksek sesle dile getirmeye başladı.

Her Vatandaş Sermaye Piyasası Uzmanı Olmak Zorunda mı?

Sistem, sıradan bir vatandaştan imkansızı başarmasını bekliyor. Herkes bir sermaye piyasaları uzmanı olabilir mi? Herkes borsadaki firmalar hakkında teknik analiz yapabilir mi? Bilanço okumayı, kâr marjlarını, piyasalara ulusal ve küresel etkileri eksiksiz bilebilir mi? Bu etkiler için önceden önlem alabilir mi? Örneğin, ABD ve İsrail’in İran’a olası saldırılarıyla yaşanan savaşın piyasalara ve insanların günlük yaşamına etkilerini öngörebilir mi? Savaşın enerji üreten firmalara yaradığını, buna karşın ulaşım sektörlerini çökerttiğini önceden hesaplayabilir mi? Bu sorulara gayrı resmi olarak şöyle bir yanıt verilebilir: ‘Türkiye’de yaşıyorsan bir ekonomi öğretmeni düzeyinde olmalısın. Çünkü burası Türkiye…’ Ancak memur, işçi ya da emeklilik yıllarında azıcık rahat etmek için dişinden tırnağından artırarak tasarruf yapan bir insan ‘Ben bu detayları bilmek zorunda değilim’ diyemiyor. Artık Türkiye’de gelecek hayali kurmak imkansız hale geldi; kurmaya kalkanı ise sistem bir şekilde cezalandırıyor, yani soyuyor. Ekonomi profesörü olsan dahi sonuç değişmiyor; bütün yasal mevzuat bir günde görmezden gelinebiliyor ve bir sabah uyandığınızda dolandırıldığınızı, elinizde koskoca bir boşlukla kaldığınızı fark ediyorsunuz.

Gelişmeler ve Beklentiler

Yaşanan bu dramatik tablo, toplumun en kırılgan kesimini oluşturan küçük tasarruf sahibinin psikolojisini özetleyen klasik bir benzetmeyle akıllara kazınıyor: Anne kedi davranışı… Yavrusunu dünyaya getirmek için içine sinen, güvenli ve istikrarlı bir yer bulamayan anne kedi gibi, Türkiye’deki küçük yatırımcı da sürekli bir tehdit altında, kazançlarını ve birikimlerini ağzında oradan oraya taşımak zorunda kalıyor. Gelinen son aşamada, fon vurgununun yarattığı ağır faturanın faturasının vatandaşa ödetilmesi ve ‘Kaçış yok, zararı kabullen’ dayatması, bireysel finansal güvenliğin temelden sarsıldığını gözler önüne seriyor. Gelecek dönemde benzer krizlerin önüne geçilebilmesi ve tasarruf sahiplerinin yeniden sisteme kazandırılması için denetim mekanizmalarının şeffaflaşması ve adil bir piyasa düzeninin acilen tesis edilmesi bekleniyor.

Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika