HSK’den Adliyelerde Yeni Dönem: Başsavcılar Soruşturma Yürütecek

ANKARA — Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından Resmi Gazete’de yayımlanan yeni ilke kararlarıyla, cumhuriyet başsavcıları ve başsavcı vekillerinin adli işlere katılım oranları yeniden düzenlendi; idari sorumlulukların yanı sıra bizzat dosya soruşturması yürütmeleri zorunlu kılındı.

Yargıda Yeni Statü: İdari Sorumlulukların Yanı Sıra Adli İşler de Artık Asli Görev

Türkiye’nin adalet mekanizmasında yapısal bir dönüşümün kapılarını aralayan Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) kararları, Resmi Gazete’de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. Bu kapsamlı düzenleme ile cumhuriyet başsavcı vekilleri ile asliye ceza mahkemeleri nezdinde kurulan başsavcılıklarda görev yapan cumhuriyet başsavcılarının adli işlere katılımına ilişkin esaslar baştan aşağı yeniden yapılandırıldı. Araştırmacı gazetecilik perspektifiyle incelendiğinde, bu hamlenin temelinde adliyelerdeki iş yükünün dengelenmesi ve karar alma mekanizmalarının hızlandırılması hedefi yer alıyor. Yapılan resmi açıklamalara ve yasal çerçeveye göre, başsavcı ve başsavcı vekilleri bundan böyle sadece idari, gözetim ve koordinasyon görevleriyle sınırlı kalmayacak; aynı zamanda aktif olarak soruşturma ve diğer adli işlere de katılım sağlayacaklar. Kendilerine tevzi edilen soruşturma dosyalarını bizzat yürüterek sonuçlandırmaları temel esas olarak benimsendi.

Savcı Sayısına Göre Kademeli Oranlar ve 1157 Sayılı İlke Kararının Detayları

Yürürlüğe giren 1157 sayılı ilke kararı, cumhuriyet başsavcı vekillerinin adli işlere katılım oranlarını somut kriterlere bağladı. Buna göre başsavcı vekillerine, görev yaptıkları başsavcılıktaki toplam savcı sayısına bağlı olarak ortalama iş dağılımı puanının (tevzi puanı) belirli bir yüzdesinde dosya verilecek. Uygulamanın matematiksel modeli şu şekilde kurgulandı: Başsavcılıkta 20’ye kadar savcı bulunması halinde bu oran yüzde 25 olarak uygulanacak; 21 ila 50 savcı bulunması durumunda oran yüzde 20’ye düşecek; 50’den fazla savcı bulunan büyük adliyelerde ise bu oran yüzde 15 olarak belirlenecek. Öte yandan, başsavcı vekilinin doğrudan sorumlu olduğu büroda görev yapan savcı sayısının 10’dan az olması halinde belirlenen oran 5 puan artırılacak. Savcı sayısının 10 ila 20 arasında değişmesi durumunda mevcut oran korunacak, 20’yi aşması durumunda ise 5 puan azaltılacak. Yapılacak tüm bu uyarlamalar neticesinde nihai oran, zorunlu ve gerekçeli durumlar haricinde yüzde 15’in altına indirilemeyecek.

İstisnai Durumlar, Koordinasyon Sorumluluğu ve Muafiyetlerin Sınırlandırılması

Kararın uygulama safhasında yaşanabilecek pratik zorluklar ve yoğunluklar da göz önünde bulunduruldu. Düzenlemeye göre, başsavcı vekillerinin birden fazla bürodan sorumlu olması, yoğun koordinasyon görevi yürütmesi, başsavcılığa vekalet etmesi veya olağan çalışma düzenini aşan idari sorumluluklar üstlenmesi durumunda iş dağılımı oranları azaltılabilecek. Bu tür durumlarda oranların düşürülmesine doğrudan cumhuriyet başsavcısı karar verebilecek; ancak bu kararın gerekçesinin ve uygulama süresinin iş bölümünde açıkça gösterilmesi zorunlu tutuldu. Öte yandan, başsavcı vekillerinin adli işlerden tamamen muaf tutulması uygulaması son derece katı ve istisnai durumlarla sınırlandırıldı. Herhangi bir muafiyet nedeninin ortadan kalkması durumunda, ilgili başsavcı vekilleri derhal yeniden dosya dağılımına dahil edilecekler. HSK’nin 1158 sayılı kararıyla birlikte asliye ceza mahkemeleri nezdindeki yapılanmalar da bu yeni denge ve denetleme mekanizmasına entegre ediliyor.

Gelişmeler ve Beklentiler

Hukuk camiasında ve adliyelerde yeni bir dönemin işaret fişeği olan bu düzenleme, başsavcılıklar nezdindeki işleyişi daha şeffaf ve tabana yayılmış bir hale getirmeyi amaçlıyor. HSK’nin önümüzdeki süreçte adliyelerdeki uygulama sonuçlarını yakından takip etmesi ve gerek görülmesi halinde ilke kararlarında yeni revizyonlar yapması bekleniyor.

Kaynak: Evrensel